Ҫӗнӗ Халал: Коринфсем патне 1-мӗш
Author: Библи куҫарӑвӗн институчӗ
Date: 2020-06-08T15:31:08.671028+00:00

Ҫӗнӗ Халал

Ҫӗнӗ Халал

1. Ум Сӑмах

1. Коринфсем Патне 1-мӗш

1. Ҫӗнӗ Халалри Сӑмахсене Ӑнлантарни

2. Географи Карттисемпе…

3. Ҫӗнӗ Килӗшӳри…

Ум Сӑмах

Ум сӑмах

Ум сӑмах

Сирӗн алӑра – Ҫӗнӗ Халалӑн чӑвашла ҫӗнӗ куҫарӑвӗ. Паянхи кунчченех чи нумай ҫын вулакан Кӗнекесен Кӗнеки – Библи – Ҫӗнӗ Халалпа Авалхи Халал пайсенчен тӑрать.

Ҫӗнӗ Халал ҫинчен

Ҫӗнӗ Халала 27 кӗнеке кӗрет. Вӑл историллӗ текен пайпа – тӑватӑ кӗнекерен тӑракан Евангелипе – пуҫланать. Грекларан куҫарсан «Евангелие» тени «Ырӑ Хыпар» тени пулать. Шӑпах ҫапла ят панӑ та Хӑйӗн вӗрентӗвне Турӑ Суйласа илнӗ Иисус Христос. Вӑл этемлӗхе ҫылӑхпа вилӗм тыткӑнӗнчен хӑтарнӑ. Ырӑ Хыпарта Унӑн ҫӗр ҫинчи пурӑнӑҫӗ ҫинчен каласа панӑ, – Ҫурални тата Турӑшӑн ӗҫлесе тӑни ҫинчен, Унӑн вӗрентӗвӗпе Вӑл тунӑ хӑватсем ҫинчен, Унӑн вилӗмӗпе Вӑл чӗрӗлсе тӑни ҫинчен. Тӑватӑ Евангели те ҫак ӗҫ-пуҫсене тӗрлӗ енчен ҫутатса параҫҫӗ, Христос вӗрентӗвӗн тӗшшине лайӑхрах ӑнланса илме пулӑшаҫҫӗ. Ырӑ Хыпарӑн авторӗсем Матфей, Марк, Лука тата Иоанн ҫак ӗҫ-пуҫсене куҫӑн куракансем пулнӑ, Матфейпа Иоанн Христосӑн вун икӗ вӗренекенӗ шутне кӗнӗ; Лукапа Марк вара апостол тивӗҫӗсене каярахпа туса пыма пуҫланӑ. Иисус Христос ҫинчен мӗн-мӗн паллӑ пулнине туллин те хронологи йӗркипе ҫырса парса евангелистсем Унӑн вӗрентӗвне истори тӗлӗшӗнчен ҫирӗп сӑлтавланӑ.

Иисус Христос ҫинчен калакан Ырӑ Хыпар мӗнле сарӑлни пирки Ҫӗнӗ Халалӑн тепӗр кӗнеки – Апостолсен Ӗҫӗ-хӗлӗ – каласа парать. Тӗрӗссипе, вӑл тӑватӑ Евангелин малалли пайӗ пулса тӑрать. Ку кӗнеке Христос тӳпене ҫӗкленнипе пуҫланать те Аллӑмӗш кун уявӗнче апостолсем ҫине Святой Сывлӑш анни Христос Чиркӗвне никӗслес ӗҫре юлашки чул хунипе пӗр пулни ҫинчен каласа парать. Кунтах эпир тӗрлӗ хуласемпе ҫӗр-шывсенче Христоса ӗненессин вӑрлӑхне акакан апостолсен ӗҫӗ-хӗлӗпе паттӑрлӑхӗ ҫинчен вуласа пӗлетпӗр. Христианлӑхӑн малтанхи ҫулӗсенче пулса иртнӗ ӗҫсене сӑнласа панӑран ку кӗнеке уйрӑммӑнах истори тӗлӗшӗнчен паха. Апостолсен Ӗҫӗ-хӗлӗ кӗнеке авторӗ – Лука евангелист.

Ҫӗнӗ Халала апостолсен ҫырӑвӗсем те кӗреҫҫӗ, пурӗ 21 ҫыру, вӗсенчен ытларахӑшне (14) Павел апостол ҫырнӑ. «Мӗн пур ӗненекенсем патне янисем» текен тепӗр ҫиччӗшне тӗрлӗ апостолсем ҫырнӑ: иккӗшне – Петр апостол, виҫҫӗшне – Иоанн апостол, Иаков апостолпа Иуда апостол пӗрер ҫырнӑ. Кашни ҫырӑвӗнчех ӑна кам патне ҫырнине кӑтартнӑ, ҫырусене христиансен ушкӑнӗсене е уйрӑм ҫын патне янӑ. Ҫырусенче христианлӑх ӗненӗвӗпе пурӑнӑҫӗн тӗрлӗ ыйтӑвӗсене хускатнӑ – кунта турсӑмахлӑх ыйтӑвӗсем те, кулленхи пурӑнӑҫ ыйтӑвӗсем те пур – вӗсенче усӑллӑ канашсемпе ӳкӗтсем те тӑтӑшах тӗл пулаҫҫӗ. Вӑл вӑхӑтри ӗненекенсене, христианлӑх пурӑнӑҫӗн опычӗ питӗ сахал пулнӑ пирки, апостолсен ӑслӑ сӑмахӗ питех те кирлӗ пулнӑ. Унтанпа икӗ пин ҫула яхӑн иртнӗ пулин те, паянхи кун та Ҫырусенче каланисем кивелмен, вӗсем хальхи саманара пурӑнакансене те нумай вӗрентме пултараҫҫӗ.

Ҫӗнӗ Халалӑн юлашки кӗнеки – Турӑ сӑваплӑ Иоанн Турсӑмахҫӑна малашнехине уҫса пани (грекла «Апокалипсис») – пророкла кӗнеке. Ӑна вулама ансат мар, ку кӗнекере сӑнарсем йышлӑ, вӗсем урлӑ этемлӗх историйӗнчи Турӑ пуррин вӑрттӑнлӑхне уҫса панӑ; тӗнчене Турӑ суд тӑвасси ҫинчен, юлашки кунсенче Христос Чиркӗвӗн шӑпи епле пуласси ҫинчен каласа панӑ. Апокалипсис кӗнекен авторӗ – Иоанн Турсӑмахҫӑ апостол, вӑлах Евангелисенчен пӗрин тата апостолсен виҫӗ Ҫырӑвӗн авторӗ. I ӗмӗр вӗҫӗнче, христиансене пусмӑрланӑ тапхӑрта, Иоана ытти хӑш-пӗр ӗненекенсемпе пӗрле Патмос утравӗ ҫине яраҫҫӗ. Ҫавӑнта ӑна Турӑ, курӑну кӑтартса, малашне мӗн пулассине уҫса панӑ: Христос Чиркӗвӗ, вӑхӑтлӑха ҫӗмӗрсе тӑкнӑ пулин те, Турӑ пулӑшнипе тата Путек Юнӗпе тӗттӗмлӗх вӑйӗсене ҫӗнтермелле, вара ҫак тӗнчене «ҫӗнӗ тӳпепе ҫӗнӗ ҫӗр» текен лайӑхрах та ӗмӗрлӗх тӗнче ылмаштармалла. Хӑйне мӗн курӑннине Иоанн йӑлтах ҫырса хунӑ, тем тери йывӑр саманара та ӗненекенсем «Апокалипсиса» вуласа тӗреклӗх илеҫҫӗ.

Ҫӗнӗ Халала куҫарнӑ чухне усӑ курнӑ оригинал-текст ҫинчен

Ҫӗнӗ Халала авалхи грек чӗлхипе ҫырнӑ, ӑна алӑ вӗҫҫӗн нумай-нумай хутчен ҫыра-ҫыра илнӗ. Ҫак сӑлтава пула грекла ҫырнӑ Ҫӗнӗ Халалӑн тӗрлӗрен ал ҫырӑвӗсем пӗр-пӗринчен уйӑрӑлса тӑраҫҫӗ. Ҫапах та уйрӑмлӑхсенчен чылайӑшӗ тӗп шухӑша улӑштармаҫҫӗ, авалхи ытти ал ҫырусемпе танлаштарсан, Ҫӗнӗ Халал тексчӗсем пӗр-пӗринчен ытлах уйӑрӑлса тӑмаҫҫӗ.

Чӑвашла куҫарӑвӑн тексчӗ вырӑсла Синод куҫарӑвӗн тексчӗ ҫинче никӗсленет. Ҫӗнӗ Халалӑн чи авалхи ал ҫырӑвӗсем хӑш-пӗр тӗлте Синод куҫарӑвӗнчен урӑхларах. Кунашкал чухне вулакансем текстсем хушшинчи уйрӑмлӑхсене сноскӑра тупма пултараҫҫӗ.

Вулакана пулӑшма ҫак кӑларӑмра хушса панисем

Ҫӗнӗ Халал куҫарӑвӗнче вулакана пулӑшма сыпӑксене пӗчӗкрех пайсем ҫине уйӑрнӑ, вӗсене ят панӑ. Ҫак ятсем айӗнче, скобкӑра, ытти Евангелисенче тӗл пулакан пӗрешкелтерех вырӑнсене кӑтартнӑ. Унсӑр пуҫне, сноскӑсенче хӑш-пӗр йывӑртарах сӑмахсене ӑнлантарса панӑ.

Кӗнеке вӗҫӗнче Ҫӗнӗ Халал куҫарӑвӗнче тӗл пулакан, ӑнлантарма тивӗҫлӗ хӑш-пӗр чи кирлӗ сӑмахсемпе сӑмах ҫавӑрӑнӑшӗсене ӑнлантарса панӑ глоссарий пур. Кунта ҫакна асӑрхаттармалла: вӑхӑт иртнӗҫемӗн хӑш-пӗр сӑмахсен пӗлтерӗшӗ улшӑннӑ, словарьте вӗсен Ҫӗнӗ Халала ҫырнӑ вӑхӑтри пӗлтерӗшне илсе панӑ. Кӗнеке вӗҫӗнче ҫавнашкалах Ҫӗнӗ Халал вӑхӑтӗнчи Палестинӑпа Ҫывӑх Хӗвел тухӑҫ карттисене тата Библири ӗҫ-пуҫсем пулса иртнӗ вырӑнсен сӑн ӳкерчӗкӗсене илсе панӑ.

Ҫӗнӗ Халала чӑвашла куҫарни ҫинчен

Лайӑх пахалӑхлӑ куҫару туса ҫитерме тата оригинал-текст шухӑшне тӗрӗс палӑртма куҫару темиҫе тӗрӗслев витӗр тухать. Библи текстне нумай чӗлхене куҫарнӑ май тӗрӗслев меслечӗсем ҫирӗпленсе ҫитнӗ ӗнтӗ. Грекла текста ӑнлантарнӑ чухне чӑвашла куҫару (Библи куҫарӑвӗн институчӗн ытти кӑларӑмӗсем пекех) пӗтӗм тӗнчере йышӑннӑ стандарта пӑхӑнать. Хӑш-пӗр вырӑнта, текста темиҫе тӗрлӗ те ӑнлантарни тӗл пулнӑ чухне, пӗр вариантне кӑна суйласа илнӗ.

Ҫӗнӗ Халала икӗ пин ҫула яхӑн ӗлӗкрех ҫырнӑ. Ҫав вӑхӑтранпа ӑна тӗнчери йышлӑ тата вак ҫӗршер халӑх чӗлхине куҫарнӑ; Библие куҫарнӑ чӗлхесен шутӗнче чӑваш чӗлхи те пур. Сӑваплӑ Ҫырнине чӑвашла куҫарнин историйӗ самаях анлӑ. Чӑвашла куҫарнӑ христианлӑх кӗнекисем 1800-мӗш ҫултан пичетленсе тухма пуҫлаҫҫӗ, чӑвашла тӑватӑ Евангели вара 1820-мӗш ҫулта Хусанта кун ҫути курать. Кивӗ чӑваш ҫырулӑхӗ анчахрах йӗркеленме тытӑннӑ пирки ку куҫарусенче нумай ҫитменлӗх тупма пулать ӗнтӗ, анчах та ҫакна манар мар: малтанхи чӑвашла Евангелие мӗн пур чӑваш прихучӗсене салатнӑ, ерипен пулин те, Библин тӗп ӑнлавӗсем йӗркеленме пуҫланӑ, чӑваш чӗлхи чиркӳ чӗлхи те пулас ҫул ҫине тӑнӑ. Хальхи вӑхӑтра ҫак Евангели кивӗ чӑваш ҫырулӑхӗн палӑкӗ шутланать.

XIX ӗмӗр вӗҫӗнче ҫӗнӗ чӑваш ҫырулӑхӗ пуҫланса каять. Ӑна пуҫарса яраканӗ – ҫутта кӑлараканӑмӑр Иван Яковлевич Яковлев (1848-1930 ҫҫ.). Вӑл 1873-1890-мӗш ҫулсенче Евангелин уйрӑм кӗнекисене чӑвашла куҫарса пичетлет. 1890-мӗш ҫулта вара тӑватӑ Евангели кун ҫути курать. Тулли Ҫӗнӗ Халал 1911-мӗш ҫулта Чӗмпӗрте «Пирӗн Туррӑмӑр Иисус Христос хунӑ сӑмах» ятпа пичетленсе тухать. Ҫапла майпа, Иван Яковлевич Яковлев пархатарне пула, чӑвашсем Турӑ Сӑмахне тӑван чӗлхепе вулама пуҫлаҫҫӗ. 1872-1917-мӗш ҫулсенче чӑвашла тухнӑ христианлӑх кӗнекисен шучӗ 439 кӗнекене ҫитет, чӑваш чӗлхи чиркӳ чӗлхи те пулса каять. Хальхи вӑхӑтра Шупашкар тата Чӑваш епархийӗнчи чиркӳсенчен ытларахӑшӗнче кӗлӗсене чӑвашла ирттереҫҫӗ.

Библие чӑвашла куҫарас ӗҫ XX ӗмӗр вӗҫнелле ҫӗнӗрен вӑй илет. Ку ӗҫре Библи куҫарӑвӗн институчӗн тӳпи питӗ пысӑк. Паянхи кунччен Библи куҫарӑвӗн институчӗ, репринтлӑ кӑларӑмсене шута илмесен, Сӑваплӑ Ҫырнин ҫак ҫӗнӗ куҫарӑвӗсене чӑвашла пичетлесе кӑларнӑ: «Лука пӗлтернӗ Ырӑ Хыпар» (1999 ҫ.), «Ырӑ Хыпар» (2001 ҫ.), «Ача-пӑча Библийӗ» (2006 ҫ.) тата ытт. те.

Юлашкинчен калани

Ҫак ҫӗнӗ куҫарӑва эпир халиччен пичетленсе тухнӑ ытти куҫарусенчен чаплӑрах тесшӗн мар. Калӑпӑр, И. Я. Яковлев куҫарӑвне пурте аван пӗлеҫҫӗ, тивӗҫлӗ хак параҫҫӗ, унпа чиркӳсенче усӑ кураҫҫӗ. Сирӗн алӑри ҫак кӗнекене вара ятарласа килте вулама хатӗрленӗ; эпир паянхи вулакана Библире пытарӑннӑ пахаран та паха пуянлӑхпа хальхи литература чӗлхипе паллашма майсем туса парас терӗмӗр.

Библи куҫарӑвӗн институчӗ Ҫӗнӗ Халалӑн чӑвашла куҫарӑвӗпе чылай ҫул хушши ӗҫленӗ куҫаруҫӑпа редакторсене тата ҫак текста пичетлесе кӑларма пулӑшакансене пурне те чун-чӗререн тав тӑвать.

Библи куҫарӑвӗн институтӗнче ӗҫлекенсем

Коринфсем Патне 1-мӗш

Коринфсем Патне 1-мӗш

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

1-мӗш сыпӑк

СӐВАПЛӐ ПАВЕЛ АПОСТОЛ КОРИНФРИ ӖНЕНЕКЕНСЕМ ПАТНЕ ЯНӐ ПӖРРЕМӖШ ҪЫРУ

Саламлани тата тав туни

1^1Турӑ ирӗкӗпе Иисус Христос апостолӗ пулма чӗнсе илнӗ Павелран тата Сосфен тӑванӑмран – 2Коринфри Турӑ Чиркӗвне, Христос Иисус урлӑ тасалнӑ ӗненекенсене, сӑваплӑ пулма чӗнсе илнисене, Иисус Христос Хуҫамӑрӑн ятне – пире те, вӗсене те Ҫӑлаканӑн ятне – пур ҫӗрте те асӑнакансене пурне те+. 3Сире Атте Туррӑмӑртан тата Иисус Христос Хуҫамӑртан ырӑлӑхпа канӑҫлӑх пултӑр.

4Эпӗ сирӗншӗн, Иисус Христос урлӑ Турӑ сире ырӑлӑхне панӑшӑн Туррӑма тӑтӑшах тав тӑватӑп. 5Унпа пӗрлӗхлӗ пулса эсир мӗн пур пултарулӑх тӗлӗшӗнчен пуйрӑр: тем тӗрлӗ сӑмах, тем тӗрлӗ пӗлӳ ытлӑн-ҫитлӗн илтӗр+. 6Ӗнтӗ эпир Христос ҫинчен пӗлтерни сирӗн ӑшӑрта ҫирӗпленчӗ. 7Ҫапла вара, сирӗн, Иисус Христос Хуҫамӑр килессе кӗтекенсен, пултарулӑх тӗлӗшӗнчен ҫитменни нимӗн те ҫук+. 8Иисус Христос Хуҫамӑрӑн кунӗнче сирӗн Ун умне пӗр айӑпсӑр тӑмалла пултӑрччӗ тесе, Вӑл сире юлашки вӑхӑтченех ҫирӗплетсе тӑрӗ+. 9Турра шанӑр: Вӑл сире Хӑйӗн Ывӑлӗпе Иисус Христоспа, пирӗн Хуҫамӑрпа, пӗрле пулмашкӑн чӗнсе илнӗ+.

Ӗненекен ушкӑнри харкашусем

10Эй, тӑвансем! Иисус Христос Хуҫамӑр ячӗпе тархаслатӑп сире: пурте шӑкӑл-шӑкӑл калаҫса, харкашмасӑр-тумасӑр пурӑнӑр; пӗр кӑмӑллӑн, пӗр шухӑшлӑн ҫӳрӗр+. 11Мӗншӗн тесен, тӑванӑмсем, Хлоя кил-йышӗнчисем мана сирӗн хушшӑрта харкашусем пурри ҫинчен пӗлтерчӗҫ+. 12Эпӗ акӑ мӗн пирки каласшӑн. Сирӗнтен кашниех: «эпӗ Павел майлӑ», «эпӗ Аполлос майлӑ», «эпӗ Кифа майлӑ», «эпӗ вара Христос майлӑ» тесе ҫӳрет+. 13Христос пайланса кайнӑ пулать-и вара? Мӗн, сирӗншӗн Павела пӑталанӑ-и? Сире Павел ячӗпе тӗне кӗртнӗ-и+? 14Криспсӑр тата Гаийсӗр пуҫне эпӗ сирӗнтен нихӑшне те тӗне кӗртменнишӗн Турра тав тӑватӑп+. 15Эппин, сирӗнтен пӗри те ман ятӑмпа тӗне кӗнӗ тесе калама пултараймасть. 16Тата эпӗ Стефан кил-йышӗнчисене шыва кӗртнӗччӗ, урӑх кама та пулин тӗне кӗртнине астумастӑп+. 17Христос мана тӗне кӗртме мар, Ырӑ Хыпар пӗлтерме янӑ. Христос хӗресӗн хӑватне ҫухатас марччӗ тесе манӑн ҫав ӗҫе хама ӑсла хумасӑр тумалла+.

Христос – Туррӑн хӑвачӗпе ӑслӑлӑхӗ

18Хӗрес ҫинчен вӗрентни вӑл пӗтмеллисемшӗн – ӑссӑрлӑх, пирӗншӗн, ҫӑлӑнмаллисемшӗн – Турӑ хӑвачӗ+. 19Мӗншӗн тесен Ҫырнинче ҫапла каланӑ: «Эпӗ ӑслисен ӑслӑлӑхне аркатӑп, тӑнлисен тӑнлӑхне сирсе ярӑп». 20Ӑҫта ӑсли? Ӑҫта саккуна вӗрентекен? Ӑҫта ҫак тӗнчери тавлашу ӑсти? Турӑ ҫак тӗнчери ӑслӑлӑхран ӑссӑрлӑх туман-и+? 21Мӗншӗн тесен Турӑ ӑслӑлӑхне пӗлмешкӗн ҫак тӗнче ӑслӑлӑхӗ ҫителӗксӗр. Ҫавӑнпа та Турӑ ӗненекенсене ӑссӑр пек туйӑнакан ӳкӗтпе ҫӑлма кӑмӑл тунӑ. 22Иудейсем хӑват кӑтартмашкӑн ыйтаҫҫӗ, грексем ӑслӑлӑх шыраҫҫӗ+. 23Эпир вара пӑталанӑ Христос ҫинчен ӳкӗтлесе вӗрентетпӗр. Иудейсемшӗн Вӑл такӑнса ӳкмелли чул, грексемшӗн – пуҫа вырнаҫми япала+. 24Анчах та чӗнсе илнисемшӗн – иудей-и вӑл, грек-и – Христос – Туррӑн хӑвачӗпе ӑслӑлӑхӗ+. 25Мӗншӗн тесен Туррӑн ӑссӑрлӑхӗ текенни этем ӑслӑлӑхӗнчен ҫӳллӗрех, Туррӑн вӑйсӑрлӑхӗ текенни этем вӑйӗнчен хӑватлӑрах.

26Эй, Турӑ чӗнсе илнӗ тӑвансем! Хӑвӑр ҫине пӑхӑр-ха. Сирӗн хушшӑрта этемле виҫепе ӑслисем, вӑйлисем, чаплӑ йӑхран текеннисем нумай мар. 27Анчах та Турӑ ӑслисене намӑса хӑвармашкӑн ҫак тӗнчере ӑссӑр текеннисене, вӑйлисене намӑса хӑвармашкӑн ҫак тӗнчере вӑйсӑр текеннисене суйласа илнӗ. 28Чаплисене пӑрахӑҫ тумашкӑн Турӑ тӗнчере чапсӑррисене, мӗскӗннисене, ним тӗшне тӑманнисене суйласа илнӗ+. 29Ҫакна Турӑ Хӑйӗн умӗнче никам та мӑнкӑмӑлланса ан мухтантӑр тесе тунӑ+. 30Турӑ ырӑлӑхне пула эсир Иисус Христоспа пӗрлӗхлӗ. Турӑ Ӑна пирӗн ӑслӑлӑх та, тӳрӗлӗх те, сӑваплӑх та, тӳлевлӗх те тунӑ+. 31Эппин, Ҫырнинче каланӑ пек: «мухтанас текен Турӑпа мухтантӑр»+.

2-мӗш сыпӑк

Пӑталанӑ Христос ҫинчен пӗлтересси

2^1Ҫапла вара, тӑвансем, эпӗ сирӗн патӑра Турӑ пӗлтернине хыпарлама пырсассӑн хама ӑсла хурса тата япшар чӗлхеллӗн калаҫмарӑм+. 2Мӗншӗн тесен эпӗ сире пӑталанӑ Иисус Христос ҫинчен кӑна каласа парас терӗм+. 3Сирӗн патӑра пынӑ чухне эпӗ халсӑрччӗ, хӑраса чӗтреттӗм, питӗ пӑлханаттӑм+. 4-5Сирӗн ӗненӗвӗр этем ӑслӑлӑхӗ ҫинче мар, Турӑ вӑй-хӑвачӗ ҫинче никӗслентӗр тесе эпӗ сире этем ӑсӗн витӗмлӗ сӑмахӗсемпе мар, Святой Сывлӑш хӑвачӗпе вӗрентрӗм, ӳкӗтлерӗм++.

Турӑ Хӑйӗн Сывлӑшӗ урлӑ уҫса пани

6Ӑслӑлӑха вара эпир чун-чӗмпе аталанса ҫитнисене ӳкӗтлесе вӗрентетпӗр, анчах вӑл ҫак тӗнчен, ҫак тӗнчери пӗтес пуҫлӑхсен ӑслӑлӑхӗ мар+. 7Эпир Туррӑн вӑрттӑн, халиччен пытарӑнса усраннӑ ӑслӑлӑхне ӳкӗтлесе вӗрентетпӗр. Пире мухтава кӑлармашкӑн ҫав ӑслӑлӑха Турӑ тӗнче пуҫланичченех хатӗрлесе хунӑ+. 8Вӑл ӑслӑлӑха ҫак тӗнчери пуҫлӑхсенчен пӗри те пӗлеймен. Пӗлнӗ пулсассӑн вӗсем мухтав Хуҫине пӑталамӗччӗҫ+. 9Ҫырнинче ҫапла каланӑ: «Хӑйне юратакансем валли Турӑ мӗн хатӗрлесе хунине пӗри те куҫпа курман, хӑлхапа илтмен, ӑспа та шухӑшласа илеймен». 10Пире вара ҫавна Турӑ Хӑйӗн Сывлӑшӗ урлӑ уҫса пачӗ, мӗншӗн тесен Сывлӑш пӗтӗмпех, ҫав шутрах Туррӑн тӗпсӗрлӗхне те, тишкерме пултарать+. 11Ҫын шухӑшне этемсенчен кам пӗлме пултарӗ? Ҫав ҫын ӑшӗнчи чун-чӗм кӑна пӗлеет. Ҫавнашкалах Турӑ шухӑшне те Турӑ Сывлӑшӗ кӑна пӗлет. 12Анчах та эпир, Турӑ хамӑра мӗн панине пӗлес тесе, ҫак тӗнчен чунне мар, Турӑран килекен Сывлӑша илтӗмӗр+. 13Турӑ Сывлӑшӗллӗ пулас текенсене Сывлӑш ҫинчен каланӑран ҫавсем ҫинчен йӑлтах эпир этем ӑслӑлӑхӗнчен килекен сӑмахсемпе мар, Святой Сывлӑшран килекен сӑмахсемпе хыпарлатпӑр+. 14Хӑй чунне шанакан ҫын Турӑ Сывлӑшӗнчен килекен ҫав чӑнлӑха йышӑнаймасть, ӑна ӑссӑрлӑх тесе шухӑшлать. Ҫав чӑнлӑха вӑл ӑнланаймасть, мӗншӗн тесен ӑна Сывлӑш урлӑ кӑна хаклама пулать+. 15Турӑ Сывлӑшӗллӗ ҫын йӑлтах хаклама пултарать, ҫыннине хӑйне никам та хаклаймасть. 16Хуҫа Турра канаш памашкӑн Унӑн ӑс-хакӑлне пӗлекенӗ пур-и? Пирӗнте вара – Христос ӑсӗ+.

3-мӗш сыпӑк

Турӑшӑн пӗрле ӗҫлекенсем

3^1Эй, тӑвансем! Ӗнтӗ эпӗ сирӗнпе Сывлӑшшӑн пурӑнакансемпе калаҫнӑ пек мар, ӳтшӗн пурӑнакансемпе калаҫнӑ пек, Христос ӗненӗвӗнчи пӗчӗк ачасемпе калаҫнӑ пек калаҫрӑм. 2-3Ӳтшӗн пурӑннӑран эсир хытӑ ҫимӗҫ ҫиейместӗрччӗ, халӗ те шӑл витерейместӗр, ҫавӑнпа эпӗ сире сӗтпе тӑрантартӑм. Сирӗн хушшӑрта кӗвӗҫӳ, харкашу, хирӗҫӳ пур пулсассӑн эсир ӳтшӗн пурӑнакансемех мар-и вара? Этем йӑли-йӗркипе пурӑнакансемех мар-и вара++? 4Енчен те пӗри: «Эпӗ Павел майлӑ», тепри: «Эпӗ Аполлос майлӑ», – тет пулсан, эсир ӳтшӗн пурӑнакансем кӑна мар-и? 5Павел камах вара? Аполлос камах вара? Сире Турӑ патне илсе пынӑ тарҫӑсем кӑна. Ҫак ӗҫе кашниех Хуҫа Турӑ хӑйне панӑ пултарулӑхне кура тӑвать+. 6Эпӗ акрӑм, Аполлос шӑварчӗ, анчах та ӳстерекенӗ – Турӑ+. 7Ҫавӑнпа акакан та, шӑваракан та нимех те мар, пурте ӳстерекен Турӑран килет+. 8Акакан та, шӑваракан та пӗр ӗҫех тӑваҫҫӗ, анчах та вӗсенчен кашниех ӗҫне кура сӑвап илӗ+. 9Мӗншӗн тесен эпир – Турӑшӑн пӗрле ӗҫлекенсем, эсир – Туррӑн уй-хирӗ, Туррӑн ҫурчӗ+.

10Хама панӑ Турӑ ырӑлӑхне пула эпӗ, ҫурт тӑвакан ӑста пек, никӗс хыврӑм, тепри ҫав никӗс ҫинче ҫурт хӑпартать. Эпӗ хам епле ӗҫлетӗп-ши тесе, харпӑр хӑй асӑрхантӑр+. 11Мӗншӗн тесен хывнӑ никӗс вӑл – Иисус Христос. Унран урӑххине никам та хываймӗ+. 12Ҫав никӗс ҫине кам мӗнрен ҫурт хӑпартни: ылтӑнран-и, кӗмӗлтен-и, хаклӑ йышши чулсенчен-и, йывӑҫран-и, хыт-хураран-и, улӑмран-и, – 13кашнин ӗҫӗ юлашки кун палӑрӗ. Ҫав кун вутланса килӗ, вара кашнин ӗҫӗ мӗн тӗшне тӑни вутпа тӗрӗсленӗ+. 14Камӑн ӗҫӗ вут витӗр тухайӗ, ҫав сӑвапа тивӗҫ пулӗ. 15Камӑн ӗҫӗ вутра ҫунса кайӗ, ҫав инкек тӳсӗ. Ҫынни хӑй вара аран-аран, вутран хӑтӑлнӑ пек, хӑтӑлӗ. 16Хӑвӑр Турӑ ҫурчӗ пулнине, хӑвӑрта Турӑ Сывлӑшӗ пуррине пӗлместӗр-им эсир+? 17Турӑ ҫуртне аркатакана хӑйне Турӑ аркатать, мӗншӗн тесен Турӑ ҫурчӗ таса; ҫав ҫурт вӑл – эсир+.

18Хӑвӑра хӑвӑр ан улталӑр. Ҫак тӗнчере кам хӑйне ӑслӑ тесе шутлать, чӑннипех те ӑслӑ пулас тесессӗн ӑссӑр пултӑр. 19Мӗншӗн тесен ҫак тӗнче ӑслӑлӑхӗ Турӑ умӗнче – ӑссӑрлӑх. Ҫырнинче ҫапла каланӑ: «Турӑ ӑсчахсене хӑйсем карнӑ чеелӗх танатипех тытать»+. 20Тепӗр тӗлте тата ҫапла каланӑ: «Ӑсчахсен шухӑшӗсем усӑсӑррине Хуҫамӑр пӗлет». 21Ҫапла вара, этемпе никам та ан мухтантӑр, мӗншӗн тесен пурте сирӗн: 22Павел та, Аполлос та, Кифа та, тӗнче те, пурӑнӑҫ та, вилӗм те, хальхи те, пуласси те – пурте сирӗн. 23Эсир – Христосӑн, Христос вара – Туррӑн+.

4-мӗш сыпӑк

Апостол ӗҫӗ ҫинчен

4^1Ҫапла вара, ӗненекенсен пурин те пире Христос тарҫисем, Турӑ вӑрттӑнлӑхӗн управҫисем вырӑнне хумалла. 2Управҫӑ пулма шаннисен вара пурин те шанчӑклӑ пулмалла. 3Эсир е ыттисем ман пирки мӗн шухӑшлани мана ытлах пӑшӑрхантармасть, эпӗ хама хам та хак памастӑп. 4Чунӑм тасах пулин те, ҫакӑ мана тӳрре кӑларӗ тесе шухӑшламастӑп. Мана суд тӑваканӗ – Хуҫа Турӑ+. 5Ҫавӑнпа та вӑхӑчӗ ҫитиччен, Хуҫамӑр тепре киличчен никама та айӑпласа ан калаҫӑр. Вӑл килӗ те тӗттӗмре палӑрманнине ҫутта кӑларӗ, вӑрттӑн шухӑшсене те палӑрмалла тӑвӗ. Ҫавӑн чухне вара кашниех Турӑран хӑйне тивӗҫ мухтавне илӗ+.

6Эй, тӑвансем! Сире ырӑ сунса, мӗн каланине эпӗ Аполлоспа иксӗмӗр ҫинчен тӗслӗх вырӑнне каларӑм. Ҫырса янинчен ытла нимӗн те ан шухӑшласа кӑларччӑр, пӗри теприне мала ан хуччӑр терӗм+. 7Эсӗ ыттисенчен лайӑхрах тесе кам каланӑ? Турӑ панисӗр пуҫне санӑн мӗн пур? Енчен те Турӑ панӑ пулсан, мӗншӗн эсӗ илмен пек мухтанатӑн+? 8Эпир чун-чӗм апачӗ ҫисе тӑрантӑмӑр, пирӗн йӑлтах ҫителӗклӗ тетӗр эсир, хӑвӑра Ҫӳлти Патшалӑха кӗме тивӗҫлисем пек тыткалатӑр, пирӗнсӗрех чи ҫӳлти шая ҫӗкленнӗ. Ах, эсир чӑнахах унта кӗме тивӗҫ пулсанччӗ! Вара эпир те сирӗнпех пулӑттӑмӑр!+
9Ман шухӑшпа, пире Турӑ мӗскӗнрен те мӗскӗн, вилме пӳрнӗ чурасенни пек шӑпа панӑ, мӗншӗн тесен эпир тӗнче кулли пултӑмӑр, ангелсемпе ҫынсем те пирӗнтен кулаҫҫӗ+. 10Эппин эпир Христоса пула ӑссӑр, эсир вара Христоса пулах ӑслӑ. Эпир халсӑр, эсир вӑйлӑ. Эсир хисеплӗ, эпир чыссӑр+. 11Эпир паян кунчченех ҫинӗ-ҫимен, ӗҫнӗ-ӗҫмен, тумланнӑ-тумланман ҫӳретпӗр, пире хӗнеҫҫӗ, кил-ҫуртӑмӑр та ҫук+. 12Мӗн пуррине те хамӑр алӑпа ӗҫлесе илкелетпӗр. Пире ятлаҫҫӗ, эпир ырӑ сунатпӑр; пире хӗсӗрлеҫҫӗ, эпир чӑтатпӑр+. 13Пире хурлаҫҫӗ, эпир хамӑра хурлакансемшӗн кӗлтӑватпӑр. Эпир ҫак тӗнчешӗн ҫӳп-ҫап кӑна, пурте халичченех таптакан тусан кӑна.

14Ҫакна сире намӑслантарас тесе мар, савнӑ ачамсене ӳкӗтленӗ пек ӳкӗтлесе ҫыратӑп+. 15Христос ӗненӗвӗнчи вӗрентӳҫӗсем сирӗн пинӗпех пулин те, аҫӑрсем сахал. Эпӗ вара, сире Ырӑ Хыпар пӗлтерсе, Христос ӗненӗвӗнчи аҫӑр пулса тӑтӑм+. 16Ҫавӑнпа та сире тархаслатӑп: эпӗ Христос евӗрлӗ пулма тӑрӑшнӑ пекех, эсир те ман пек пулма тӑрӑшӑр+. 17Ҫав сӑлтавпах эпӗ сирӗн патӑра Тимофея ятӑм. Вӑл – ӗненӳри савнӑ ывӑлӑм, Хуҫа Турӑ умӗнче шанчӑклӑскер. Эпӗ Христос ҫулӗпе епле ҫӳретӗп, пур ҫӗрте те, пур чиркӳсенче те ҫапла вӗрентетӗп. Ун ҫинчен Тимофей сире аса илтерӗ+. 18Эпӗ сирӗн патӑра пырайман пирки сирӗнтен хӑшӗ-пӗри мӑнаҫлансах кайнӑ. 19Анчах та, Турӑ пулӑшсассӑн, эпӗ часах сирӗн патӑра ҫитсе курӑп-ха. Ун чухне вара мӑнаҫлисен хитре сӑмахне мар, ӗненӳ хӑватне тӗплӗнрех пӗлӗп+. 20Мӗншӗн тесен Турӑ Патшалӑхӗ хитре сӑмахра мар, ӗненӳ хӑватӗнче+. 21Ӗнтӗ пынӑ чухне манӑн туяпа пырас-и? Е юратуллӑ йӑваш чунӑмпа? Хӑшне кӑмӑллатӑр+?

5-мӗш сыпӑк

Аскӑнлӑха питлени

5^1Сирӗн хушшӑрта аскӑнланасси пур текен сӑмах тухрӗ. Унашкал аскӑнлӑха чӑн Турра пӗлмен халӑхсем хушшинче те кураймӑн: сирӗнтен пӗри амаҫурипе пурӑнать тет+. 2Сирӗн ҫавнашкал хӑтланакана хӑвӑр ушкӑнтан хӑваласа ямалла. Эсир вара, кулянас вырӑнне, мӑнаҫланса ҫӳретӗр. 3Кӗлеткемпе сирӗнпе мар пулин те, чун-чӗмпе эпӗ сирӗнпе. Ҫавнашкал хӑтланакана, хам сирӗн хушшӑрта пулнӑ пекех, ҫапла айӑп хума шут тытрӑм+. 4-5Эсир Иисус Христос Хуҫамӑр ячӗпе пуху пуҫтарӑр, чун-чӗмпе унта эпӗ те пулӑп. Иисус Христос Хуҫамӑрӑн кунӗ ҫитсессӗн ҫав ҫыннӑн чунӗ ҫӑлӑнтӑр тесен, эсир Иисус Христос Хуҫамӑрӑн хӑвачӗпе ҫав ҫынна, ӳт-пӗвне вилесле асаплантарма, шуйттан аллине парӑр+. 6Мухтанмалли сирӗн нимех те ҫук. Сахал кӑвас тӗпӗ пӗтӗм чустана йӳҫӗтсе янине пӗлместӗр-им эсир+? 7Эппин, ҫӗнӗ чуста пулас тесен, кивӗ кӑвас тӗпне хырса тӑкӑр. Эсир ҫӗнӗ, йӳҫӗтмен чуста, мӗншӗн тесен пирӗн пасха Путеккине, Христоса, пирӗншӗн парнелӗхе кӳнӗ. 8Ҫавӑнпа та пасхӑна кивӗ кӑвас тӗпӗпе – ҫылӑхпа тата усаллӑхпа – йӳҫӗтсе пӗҫернӗ ҫӑкӑрпа мар, тасалӑхпа чӑнлӑхӑн тутлӑлла пӗҫернӗ ҫӑкӑрӗпе уявлар!+

9Аскӑн ҫынсемпе хутшӑнса ан пурӑнӑр тесе эпӗ сирӗн патӑра ҫырнӑччӗ ӗнтӗ+. 10Паллах, ҫак тӗнчери мӗн пур аскӑн, ҫӑткӑн, хапсӑнчӑк, кӗлеткене пуҫҫапакан ҫынсемпе ан хутшӑнӑр теместӗп эпӗ. Унашкаллисемпе хутшӑнас мар тесен сирӗн ку тӗнчерен пуҫӗпех каймалла пулса тухать. 11Эпӗ сирӗн патӑра хӑйсене ӗненекен тӑванӑрсем пек кӑтартакан, анчах та аскӑн, ҫӑткӑн, кӗлеткесене пуҫҫапакан, сӑмахпа хӑртакан, ӗҫкӗҫ, хапсӑнчӑк ҫынсемпе хутшӑнса ан пурӑнӑр, пӗрле ӗҫсе ан ҫийӗр тесе ҫырнӑччӗ+. 12Ӗненекен ушкӑнра маррисене айӑпласси ман ӗҫ-им? Хӑвӑр ушкӑнрисене вара хӑвӑрӑнах айӑпламалла мар-и+? 13Ушкӑн тулашӗнчисене Турӑ айӑплӗ. Пӑсӑк ҫынна вара хӑвӑр хушшӑртан хӑваласа ярӑр.

6-мӗш сыпӑк

Турра хисеплеменнисем умӗнче судлашни

6^1Епле-ха тата, пӗр-пӗринпе хирӗҫмелли сӑлтав тупӑнсан, сирӗнтен хӑшӗ-пӗри ӗненекен ушкӑнра мар, Турра хисеплеменнисем умӗнче судлашать+? 2Ӗненекенсем ҫак тӗнчене суд тӑвассине пӗлместӗр-им? Тӗнчене суд тӑваканӗсем эсир пулатӑр пулсассӑн, чылай пӗчӗкрех ӗҫсене хӑвӑрах суд тума тивӗҫ мар-и+? 3Эпир ангелсене те суд тӑвасса пӗлместӗр-им? Пурӑнан пурӑнӑҫри ӗҫсене те хамӑр тӗллӗн татса параймастпӑр-и? 4Эсир вара, пурӑнан пурӑнӑҫра хирӗҫмелли тупӑнсассӑн, ӗненекен ушкӑнра тӑман судьясем патне каятӑр. 5Сире намӑс пултӑр тесе калатӑп: тӑвансем хушшинчи ӗҫсене татса пама пултаракан ӑслӑ-тӑнлӑ пӗр ҫын та ҫук-и сирӗн+? 6Эсир тӑванпа тӑван судлашатӑр, ҫитменнине тата Турра хисеплеменнисем умӗнче. 7Пӗр-пӗринпе судлашас патнех ҫитни те сирӗншӗн мӑшкӑл-ҫке. Кӳрентернине чӑтсассӑн аванрах марччӗ-и? Ҫухату тӳсни аванрах марччӗ-и+? 8Апла пулинччӗ! Эсир хӑвӑр кӳрентеретӗр, ҫарататӑр. Кама-ха? Тӑванӑрсене. 9Тӳрӗ мар ҫынсем Турӑ Патшалӑхне кӗреймессе пӗлместӗр-им? Ан улталанӑр: аскӑнсем те, кӗлеткесене пуҫҫапакансем те, пӗр-пӗрне улталакан мӑшӑрсем те, арҫынпа асакан арҫынсем те,+
10вӑрӑсем те, ҫӑткӑнсем те, ӗҫкӗҫсем те, сӑмахпа хӑртакансем те, хапсӑнчӑксем те Турӑ Патшалӑхне кӗреймӗҫ+. 11Ҫавнашкаллисем сирӗн хушшӑрта та пулнӑ. Анчах та эсир шыва кӗнӗ, сӑвапланса тасалнӑ, Иисус Христос Хуҫамӑр ячӗпе тата Туррӑмӑр Сывлӑшӗпе тӳрре тухнӑ+.

Ӳт-пӳпе те Турра мухтава кӑларӑр

12Мана тем тума та юрать, анчах пурте усса каймасть. Ҫапла, мана тем тума та юрать, анчах манпа нимӗн те ан хуҫалантӑр+. 13Хырӑмшӑн апат пултӑр, апатшӑн хырӑм пултӑр. Анчах та Хуҫамӑр ӑна та, кӑна та пӗтерӗ. Ӳт-пӳ те аскӑнлӑх валли мар, Хуҫамӑр валли; Хуҫамӑр вара – этем валли. 14Турӑ пирӗн Хуҫамӑра вилӗмрен чӗртнӗ, Хӑйӗн хӑвачӗпе пире те чӗртӗ. 15Сирӗн ӳт-пӗвӗрсем Христос ӳчӗн пайӗсем пулнине пӗлместӗр-им? Мӗн, Христос ӳчӗн пайӗсене илсе аскӑн хӗрарӑм ӳт-пӗвӗн пайӗсем тумалла-им? Апла мар, паллах!+
16Аскӑн хӗрарӑмпа ҫыхланакан унпа пӗр ӳт-пӳ пулнине эсир пӗлместӗр-им? «Иккӗшӗ пӗр ӳт-пӳ пулӗҫ», – тенӗ-ҫке-ха Ҫырнинче+. 17Хуҫамӑрпа пӗрлӗхлӗ пулакан вара Хуҫамӑрпа пӗр чун-чӗмлӗ+. 18Аскӑнлӑхран пӑрӑнӑр: этем тӑвакан кирек епле ҫылӑх та унӑн ӳт-пӗвӗн тулашӗнче. Аскӑн ҫын вара хӑйӗн ӳт-пӗвне хирӗҫ ҫылӑх тӑвать+. 19Сирӗн ӳт-пӗвӗрсем Святой Сывлӑшӑн ҫурчӗ пулнине пӗлместӗр-им? Ӑшӑрта Турӑран илнӗ Сывлӑш пурӑннӑран эсир ӗнтӗ хӑвӑр та хӑвӑрӑн мар+. 20Сире хаклӑ хакпа тӳлесе илнӗ. Ҫавӑнпа ӳт-пӗвӗрпе те, чунӑрпа та Турра мухтава кӑларӑр: вӗсем Туррӑн+.

7-мӗш сыпӑк

Арлӑ-арӑмлӑ пурӑнасси ҫинчен

7^1Арҫын хӗрарӑмпа ҫывӑрса курмасан аванрах тесе ҫырнӑччӗ эсир ман патӑма. Кунта ҫакна каламалла. 2Аскӑнлӑха путмалла ан пултӑр тесен, кашни арҫыннӑн арӑмӗ пултӑр, кашни хӗрарӑмӑн – упӑшки. 3Упӑшкин арӑмне юратса пурӑнмалла, ҫавӑн пекех арӑмӗ те упӑшкине юраттӑр. 4Арӑмӗ хӑйӗн ӳт-пӗвӗпе хуҫаланаймасть, унӑн хуҫи – упӑшки. Ҫавнашкалах упӑшки те хӑйӗн ӳт-пӗвӗпе хуҫаланаймасть, унӑн хуҫи – арӑмӗ. 5Пӗр-пӗринчен пӑрӑнса ан ҫӳрӗр. Пӑрӑнас пулсан та, пӗр-пӗринпе калаҫса татӑлса, вӑхӑтлӑха, пӗтӗм чун хавалӗпе типӗ тытасчӗ[*], кӗлтӑвасчӗ тесе пӑрӑнӑр. Унтан каллех пӗрле пулӑр. Ахальлӗн, хӑвӑра тытса чарма йывӑррине курса, сире шуйттан илӗртсе улталӗ+. 6Паллах, ҫакна эпӗ хушса мар, ирӗк парса калатӑп+. 7Ку тӗлӗшӗнчен манӑн пур ҫынна та хам пек тӑвас килет, анчах та кашниех Турӑран тӗрлӗ пултарулӑх илет: пӗри – апла, тепри – капла+.

8Мӑшӑрланманнисене, мӑшӑрсӑр юлнисене вара хам пек хӑраххӑн пурӑнни аванрах тетӗп. 9Чӑтаймаҫҫӗ пулсан, авланччӑр. Аскӑн шухӑшпа ҫунса ҫӳриччен авланни аванрах+. 10Мӑшӑрланнисене вара эпӗ мар, Хуҫамӑр ҫапла хушать: арӑмӗн упӑшкинчен уйӑрӑлмалла мар+. 11уйӑрӑлас пулсассӑн, урӑх качча каймалла мар е упӑшкипех килӗшӳ тупмалла. Упӑшкин те арӑмне пӑрахмалла мар+. 12Ыттисем пирки вара ҫакна каламалла (куна Хуҫамӑр мар, эпӗ калатӑп): пӗр-пӗр ӗненекен тӑванӑн арӑмӗ ӗненмен ҫын пулсан, анчах та упӑшкипе пурӑнма килӗшет пулсан – упӑшкин ӑна пӑрахмалла мар. 13Ӗненекен арӑм та, упӑшки ӗненмен ҫын пулсан, анчах арӑмӗпе пурӑнма килӗшет пулсан, упӑшкине ан пӑрахтӑр. 14Мӗншӗн тесен ӗненмен упӑшка арӑмӗн ӗненӗвӗ урлӑ сӑвапланса тасалать; ӗненмен арӑм та упӑшкин ӗненӗвӗ урлӑ сӑвапланса тасалать, унсӑрӑн сирӗн ачӑрсем таса мар пулӗччӗҫ, капла – таса. 15Ӗненмен упӑшка е арӑм уйӑрӑласшӑн пулсан, уйӑрӑлтӑр. Кун пек чухне ӗненекен тӑванӑмӑра нимӗн те ҫыхса тӑмасть. Хуҫамӑр пире килӗштерсе пурӑнма чӗнсе илнӗ. 16Эй, арӑм! Кам пӗлет, тен, эсӗ упӑшкуна ҫӑлӑн? Эй, упӑшки! Кам пӗлет, тен, эсӗ арӑмна ҫӑлӑн+?

Хуҫамӑр палӑртнӑ пурӑнӑҫ

17Эпӗ мӗн пур ӗненекен ушкӑнсене ҫапла хушатӑп: кашнин Турӑ палӑртнӑ пек, хӑйне Хуҫамӑр мӗнле халлӗн чӗнсе илнӗ, ҫавнашкалах пурӑнмалла. 18Кам та кам хӑйне Турӑ чӗнсе иличчен ӳт кастарнӑ, ҫавӑ ӳт кастарнине ан пытартӑр; кам та кам ӳт кастарман, ан кастартӑр+. 19Ӳт кастарни, ӳт кастарманни пекех, ниме те пӗлтермест. Чи кирли – Турӑ пил-хушӑвӗсене пӑхӑнса пурӑнасси+. 20Чӗнсе илнӗ чух хӑвӑр кам пулнӑ, ҫаплипех юлӑр. 21Хӑвна чӗнсе илнӗ чухне эсӗ чура пулнӑ-и? Ан пӑшӑрхан. Ирӗклӗ пулмашкӑн май килсессӗн те, хӑшӗ лайӑхраххине суйласа ил. 22Мӗншӗн тесен Хуҫамӑр чӗнсе илнӗ чура вӑл – Хуҫамӑрӑн ирӗке кӑларнӑ ҫынни. Ҫавнашкалах, ирӗклӗ чух чӗнсе илни – Христос чури+. 23Сире хаклӑ хакпа тӳлесе илнӗ, ҫын чури пулмашкӑн ан килӗшӗр+. 24Эй, тӑвансем! Эппин, чӗнсе илнӗ чухне сирӗнтен кашни кам пулнӑ, Турӑ умӗнче ҫаплипех юлтӑр.

Мӑшӑрланманнисем тата мӑшӑрсӑр юлнисем

25Мӑшӑрланманнисем пирки вара Хуҫамӑр мӗн хушса хӑварнӑ – пӗлместӗп. Мана Хуҫамӑр Хӑйӗншӗн шанчӑклӑ пулмашкӑн ырӑлӑх панӑ, ҫавӑнпа канаш паратӑп+. 26Ман шутӑмпа, хальхи йывӑр саманара ҫынна мӑшӑрланмасӑр пурӑнни аванрах. 27Эсӗ арӑмлӑ-и? Эппин, уйӑрӑлма сӑлтав ан шыра. Арӑмсӑр юлнӑ-и? Эппин, урӑх арӑм ан шыра. 28Тепӗр тесен, авланни ҫылӑх мар. Хӗр качча кайни те ҫылӑх мар. Анчах та ку саманара арлӑ-арӑмлӑ пурӑнакансене йывӑр килет, эпӗ сире ҫав йывӑрлӑхран упрасшӑн. 29Эй, тӑвансем! Эпӗ сире ҫапла калатӑп: вӑхӑт нумаях юлмарӗ. Малашне арӑмлисем арӑмсӑррисем пек пурӑнччӑр. 30Йӗрекеннисем – йӗменнисем пек, савӑнаканнисем – савӑнманнисем пек, туянаканнисем – туянманнисем пек пулччӑр+. 31Ҫак тӗнчери пурӑнӑҫпа пурӑнакансем тӗнчере пурӑнман пек пулччӑр, мӗншӗн тесен ҫак тӗнче сӑнарӗ иртсе каять+. 32Манӑн сире пурӑнӑҫ хуйхи-суйхинчен хӑтарса хӑварас килет. Авланман ҫын Хуҫамӑршӑн, Хуҫа Турра юрасшӑн тӑрӑшать+. 33Авланни пурӑнӑҫшӑн, арӑмне юрасшӑн тӑрӑшать. Арӑмпа хӗр хушшинче те уйрӑмлӑх пур. 34Ӳт-пӳ тӗлӗшӗнчен те, чун-чӗм тӗлӗшӗнчен те сӑваплӑ пуласчӗ тесе, качча кайманни Хуҫамӑршӑн, Хуҫа Турра юрасшӑн тӑрӑшать. Качча кайни вара пурӑнӑҫшӑн, упӑшкине юрасшӑн тӑрӑшать. 35Ҫакна эпӗ сире ҫӑварлӑхласшӑн каламастӑп. Сирӗн пӗтӗмпех йӗркеллӗ пултӑр тесе, пӗтӗм тимлӗхпе Хуҫа Турра чун-чӗререн парӑнса тӑччӑр тесе – сире усӑллӑ пултӑр тесе калатӑп.

36Кам хӑйӗн качча кайма вӑхӑт ҫитнӗ хӗрӗ ватта юлни намӑс тесе шухӑшлать, ҫав хӑй тӑвас тенӗ пек тутӑр, ҫылӑха кӗмӗ. Ун пек хӗрсем качча кайччӑр. 37Ҫапах та кам иккӗленӳсӗр, камӑн хӑйӗн хӗрне качча пама нуша ҫук, анчах та хӑйӗн ирӗкӗпе хӗрне качча памасӑр упраса хӑварас тет, ҫавӑ аван тӑвать. 38Ҫавӑнпа та хӗрне качча паракан аван тӑвать, качча паманни вара тата аванрах тӑвать+. 39Саккун арӑмне упӑшки чӗрӗ чухне унпа пӗр ҫыхӑра пулма хушать. Упӑшки вилсессӗн вара унӑн кама качча каяс килет, ҫавна кайма ирӗк пур. Анчах та ҫынни Хуҫамӑра ӗненекенскер пулмалла+. 40Ҫапах та, качча каймасан, ҫав хӗрарӑм телейлӗрех пулать. Паллах, ку манӑн шухӑш, анчах манра та Турӑ Сывлӑшӗ пур пулӗ тетӗп.

8-мӗш сыпӑк

Чӳк апат-ҫимӗҫӗ

8^1Халӗ кӗлеткесене чӳклесе панӑ апат-ҫимӗҫ пирки калам. Ун пирки хамӑрӑн пӗлӳ пурри паллӑ ӗнтӗ, анчах та пӗлӳ пуҫа каҫӑрттарать, юратулӑх вара аталантарать.+
2Кам мӗне те пулин пӗлсе ҫитрӗм тет, ҫавӑ кирлӗ таран нимӗн те пӗлмест+. 3Турӑ вара Хӑйне юратакана пӗлет+. 4Ӗнтӗ чӳклесе панӑ аш пирки. Тӗнчери пуҫҫапмалли кӗлеткесем ним тӗшне те тӑманнине, Пӗртен-пӗр Турӑсӑр пуҫне урӑххи ҫуккине эпир пӗлетпӗр. 5Ҫӗр ҫинче те, тӳпере те турӑ текенскерсем (вӗсем тата хуҫасем пекех питӗ йышлӑ) пур теҫҫӗ пулсан, 6пирӗн вара пӗр Атте Турӑ. Пӗтӗмпех Вӑл пултарнӑ, пурӑнасса та эпир Уншӑн пурӑнатпӑр. Пирӗн пӗртен-пӗр Хуҫамӑр – Иисус Христос. Пӗтӗмпех Ун урлӑ пултарӑннӑ, эпир те Вӑл пуртан пурӑнатпӑр+. 7Анчах та пурте ҫакнашкал пӗлӳллӗ мар. Хӑшӗ-пӗрисем халӗ те кӗлеткесене турӑ вырӑнне хурассинчен хӑпса ҫитмен-ха. Ҫавӑнпа та чӳк ҫимӗҫне ҫинӗ чухне ҫакӑ турра кӳнӗ ҫимӗҫ тесе шутлаҫҫӗ, халсӑр чунлӑскерсем, хӑйсене хӑйсем ирсӗрленнӗ пек туяҫҫӗ+. 8Анчах та апат-ҫимӗҫ пире Турӑ патне кӑшт та ҫывхартмасть. Ҫисессӗн те пирӗн нимӗн те хутшӑнмасть, ҫимесессӗн те эпир нимӗн те ҫухатмастпӑр+. 9Ҫапах та эсир чӳк ҫимӗҫне тиркеменни халсӑр чунлисемшӗн такӑнса ӳкмелли чул пуласран асӑрханӑр. 10Эсӗ, пӗлӳллӗскер, чӳк вырӑнӗнче ҫисе ларнине курсан, халсӑр чунлисенчен хӑшӗ-пӗрин чӳк ашне ҫисе пӑхасси килсе каймӗ-и+? 11Ӗнтӗ эсӗ пӗлни халсӑр тӑванна пӗтермелли сӑлтав пулӗ. Христос ӑна ҫӑлас тесе вилнӗ вӗт-ха+. 12Ӗненекен тӑванусене хирӗҫ ҫапла майпа ҫылӑх туса, вӗсен ахаль те халсӑр чунне амантса, эсир Христоса хирӗҫ те ҫылӑх тӑватӑр. 13Ҫавӑнпа та, ӗненекен тӑванӑма апат-ҫимӗҫ такӑнтарса ӳкерет пулсан, ӑна такӑнтарас мар тесе, пачах та аш ҫием мар+.

9-мӗш сыпӑк

Апостол тивӗҫӗсем

9^1Эпӗ апостол мар-им? Ирӗклӗ мар-им? Иисус Христоса, хамӑр Хуҫамӑра, хам куҫпа хам курман-им? Сире Христоспа пӗрлӗхлӗ тӑваканни эпӗ мар-им+? 2Тен, ыттисем мана апостол вырӑнне хумаҫҫӗ, анчах та сирӗншӗн эпӗ – апостол. Сире эпӗ Хуҫамӑрпа пӗрлӗхлӗ турӑм, ҫакӑ эпӗ апостол пулнине ӗнентерет.

3Ҫакӑ манӑн хама айӑплакансенчен хӳтӗленни пултӑр. 4Е ӗненекенсен пире тӑрантармалла мар-им+? 5Е пирӗн хамӑр ҫумра ӗненекен тӑванӑмӑр – арӑм – пулмалла мар-им? Ытти апостолсем те, Хуҫамӑрӑн пӗртӑванӗсем те, Кифа та авланнӑ-ҫке-ха!+
6Е Варнавӑпа иксӗмӗрӗн кӑна хамӑра хамӑр тӑрантарса пурӑнмалла-и+? 7Ҫар ҫынни хӑйне хӑй тӑрантарса пурӑнни пур-и? Иҫӗм ҫырли лартаканӗ ҫырлине ҫименни пур-и? Кӗтӳ кӗтекенӗ сӗт ӗҫменни пур-и+? 8Ҫакна эпӗ этемле шухӑшласа кӑна калатӑп-и? Саккун та ҫавнах каламасть-и вара? 9Моисей саккунӗнче ҫапла ҫырнӑ: «Авӑн ашакан вӑкӑрӑн ҫӑварне ан хупла». Ҫакна Турӑ вӑкӑрсемшӗн куляннипе каланӑ тетӗр-и+? 10Е ҫак сӑмахсене пирӗншӗн кулянса каланӑ? Паллах, ҫакна йӑлтах пирӗншӗн каланӑ, мӗншӗн тесен хӑйӗн пайне илессе шанса суха тӑваканӑн сухаламалла, кӗлте ҫапаканӑн ҫапмалла+. 11Эпир сирӗн ӑша чун-чӗм вӑрлӑхне акрӑмӑр, эппин сирӗнтен кӗлеткене усрамалӑх пухса илни ытлашши пулӗ-и+?

12Ыттисем сирӗн патӑрта ҫавнашкал ирӗкпе усӑ кураҫҫӗ пулсан, пирӗн ирӗкӗмӗр тата ытларах мар-и? Анчах та эпир ҫав ирӗкпе нихӑҫан та усӑ курмарӑмӑр. Христосӑн Ырӑ Хыпарне пӗлтерме нимӗн те ан чӑрмантартӑр тесе мӗн пуррипе ҫырлахса пурӑнатпӑр. 13Кӗлӗ ҫуртӗнче ӗҫлекенсем кӗлӗ ҫурчӗн шучӗпе пурӑннине пӗлместӗр-им? Парне вырӑнӗ умӗнче ӗҫлесе тӑракансен вара парнелӗхе кӳнин пӗр пайне илме ирӗк пуррине пӗлместӗр-им эсир? 14Ырӑ Хыпар пӗлтерекенсем ӳкӗтлесе-вӗрентсе хӑйсене пурӑнмалӑх ӗҫлесе илччӗр тесе Хуҫамӑр та хушса хӑварнӑ+. 15Анчах та эпӗ ҫав ҫӑмӑллӑхсемпе пӗринпе те нихӑҫан та усӑ курмарӑм. Ҫырасса та ҫӑмӑллӑх ыйтса ҫырмастӑп. Мухтанмалли сӑлтавӑмсӑр тӑрса юличчен эпӗ вилме те хатӗр+. 16Ырӑ Хыпар пӗлтерни вӑл – мухтанмалли япала мар, манӑн тивӗҫӗм. Пӗлтерместӗп пулсан – хуйхӑ пултӑр мана!+
17Ҫак ӗҫе эпӗ хам ирӗкпе тӑватӑп пулсан, паллах, мана тӳлемелле. Енчен те хам ирӗкпе тумастӑп пулсан, шанса панӑ ӗҫӗм вара Турӑ умӗнчи тивӗҫӗм пулать+. 18Мухтанмалли сӑлтавӑм, тӳлевӗм мӗн вара? Вӑл ак ҫакӑ: Христос ҫинчен эпӗ Ырӑ Хыпар тӳлевсӗрех саратӑп, ҫав ӗҫшӗн хама тивӗҫлине илместӗп+.

19Ирӗклӗ ҫын пулсан та, тата ытларах ҫынна ҫӑласчӗ тесе, эпӗ пуриншӗн те чура пулса тӑтӑм+. 20Иудейсене Христос майлӑ ҫавӑрас тесе эпӗ иудейсемпе иудей пек пултӑм, Моисей саккунне пӑхӑнакансене ҫӑлас тесе саккуна пӑхӑнакан пек пултӑм+. 21Саккуншӑн юттисене ҫӑлас тесе вӗсемшӗн хам та саккуншӑн ют пек пултӑм. Ҫав хушӑрах Моисей саккунне Турӑ умӗнче юта хумарӑм, пурӑнасса вара Христос саккунӗпе пурӑнтӑм+. 22Халсӑр чунлисене ҫавӑрас тесе халсӑррисем пек пултӑм. Май пур таран хӑшне те пулин ҫӑлса хӑварасчӗ тесе эпӗ пуриншӗн те вӗсем пек пултӑм+. 23Ҫакна эпӗ Ырӑ Хыпаршӑн, унӑн ырӑлӑхне ыттисемпе пӗрле пайласчӗ тесе тӑватӑп. 24Ӑмӑртура пурте чупаҫҫӗ, анчах та пӗрне кӑна парне тивӗҫнине пӗлместӗр-им эсир? Ҫав парнене ҫӗнсе илес тесе эсир те тӑрӑшӑр+. 25Ӑмӑртӑва хутшӑнмашкӑн пурте тӗплӗн хатӗрленеҫҫӗ, ӑна-кӑна питӗ уяса пурӑнаҫҫӗ. Вӗсем шанакан-типекен пуҫ кӑшӑлӗ ҫӗнсе илесшӗн, эпир – шанманнине+. 26Ҫавӑнпа та эпӗ тӗллевсӗр чупмастӑп; аллӑмсемпе сывлӑшра усӑсӑр сулкалашмастӑп, чӑнласах кӗрешетӗп. 27Ҫапах та эпӗ кӗлеткеме хама итлеттерсе пӑхӑнтаратӑп. Ҫакна эпӗ ыттисене Ырӑ Хыпаршӑн кӗрешме ӳкӗтле-ӳкӗтле хамӑн ҫав кӗрешӗве юрӑхсӑр пулас марччӗ тесе тӑватӑп.

10-мӗш сыпӑк

Кӗлеткесене пуҫҫапасран асӑрхаттарни

10^1Эй, тӑвансем! Ман сире ҫакна пӗлтерес килет: пирӗн мӑн асаттесем пурте пӗлӗт витӗмӗпе пынӑ, сирӗлнӗ тинӗс тӗпӗпе каҫнӑ. 2Пӗлӗтпе тата тинӗс шывӗпе тӗне кӗрсе вӗсем пурте Моисейпа пӗрлӗхлӗ пулса тӑнӑ. 3Вӗсем пурте чун-чӗмӗн пӗр апатне ҫинӗ. 4Вӗсем пурте чун-чӗмӗн пӗр ӗҫмине ӗҫнӗ: ту чулӗнчен ҫӑлкуҫ тапса тӑнӑ, чун-чӗм чулӗ вӗсемпе пӗрлех пынӑ. Ҫав чул вӑл Христос пулнӑ. 5Анчах та вӗсен хушшинче Турра юрӑхлӑ пурӑнакансем сахал пулнӑ, ҫавӑнпа та ытларахӑшӗ пуш хиртех выртса юлнӑ. 6Эпир те мӑн асаттесем пекех усаллине сӑхланасран Турӑ пире ҫакнашкал тӗслӗхсемпе асӑрхаттарнӑ. 7Вӗсенчен хӑшӗ-пӗри пек кӗлеткесене ан пуҫҫапӑр. Ҫырнинче вӗсем пирки ҫапла каланӑ: «Халӑх ӗҫме-ҫиме ларнӑ, унтан вӑййа тухнӑ». 8Вӗсенчен хӑшӗ-пӗри пек аскӑн та пӑсӑк пулар мар. Пӑсӑк пурӑннӑран вӗсенчен ҫирӗм виҫӗ пинӗшӗ пӗр кунтах пӗтнӗ. 9Христоса тӗрӗслер мар. Вӗсенчен хӑшӗ-пӗри ҫапла хӑтланнӑ та – ҫӗленсем сӑхнипе вилсе пӗтнӗ. 10Вӗсенчен хӑшӗ-пӗри пек ан ӳпкелешӗр. Вӗсем ӳпкелешнӗ те – вӗсене чунилли пӗтернӗ. 11Ҫаксем пурте малашлӑх сӑнарӗсем пулнӑ. Пире, тӗнче пӗтес вӑхӑтра пурӑнакансене, ӑса кӗртмешкӗн ҫав тӗслӗхсем ҫинчен ҫырса хӑварнӑ та ӗнтӗ+. 12Ҫавӑнпа хӑйне ҫирӗп тӑратӑп тесе шухӑшлакан ӳкесрен асӑрхантӑр+. 13Эсир куракан тӗрӗслев этем тӳсмелӗх кӑна. Турра шанӑр. Вӑл сирӗн пуҫӑр ҫине чӑтма пултарнинчен ытла тӗрӗслев яма хушмӗ. Тӗрӗсленӗ чухне чӑтса ирттермелӗх сире ҫӑмӑллӑх та парӗ+.

14Ҫапла вара, савнӑ тӑвансем, кӗлеткесене пуҫҫапассинчен пӑрӑнса ҫӳрӗр+. 15Сирӗнпе эпӗ ӑслӑ-тӑнлӑ ҫынсемпе калаҫнӑ пек калаҫатӑп. Мӗн калани пирки вара хӑвӑр шухӑшлӑр. 16Эпир пиллӗх куркинчен пиллесе ӗҫни Христос Юнӗпе хутшӑнни пулмасть-и вара? Хамӑр хуҫса ҫиекен ҫӑкӑра ҫини Христос Ӳчӗпе пӗрлешни пулмасть-и вара+? 17Ҫӑкӑрӗ пӗрре, ҫав ҫӑкӑра валеҫсе ҫинӗрен эпир те нумаййӑн пӗр ӳт пулса тӑратпӑр+. 18Израиль йӑхӗнчисене пӑхӑр-ха. Парне вырӑнӗ ҫинчи ҫимӗҫе ҫисе вӗсем парне кӳрес ӗҫе хутшӑнмаҫҫӗ-и? 19Мӗн каласшӑн-ха эпӗ? Пуҫҫапмалли кӗлетке е чӳк ҫимӗҫӗ мӗне те пулин пӗлтерет тесшӗн-и+? 20Паллах, апла мар. Урӑх халӑхсем парнине Турра мар, усал сывлӑшсене кӳреҫҫӗ тесшӗн. Манӑн вара сире усал сывлӑшсемпе хутшӑнтарас килмест. 21Хуҫа Турӑ куркинчен ӗҫнӗ хушӑрах эсир усал сывлӑш куркинчен те ӗҫеймӗр. Хуҫа Турӑ сӗтелӗ хушшинче ларнӑ вӑхӑтрах усал сывлӑш сӗтелӗ хушшинче хӑналанаймӑр+. 22Хуҫа Туррӑмӑра пирӗн кӗвӗҫтерсе тарӑхтарас килет-ши? Эпир Унран вӑйлӑрах-им вара?

Пӗтӗмпех Турӑ мухтавӗшӗн тӑвар

23Манӑн тем тума та ирӗк пур, анчах пурте усӑллӑ мар. Манӑн тем тума та ирӗк пур, анчах пурте ырӑлӑхлӑ мар+. 24Никам та хӑйшӗн кӑна ан тӑрӑштӑр, ҫынна усӑ тӑвасчӗ тесе тимлетӗр+. 25Таса чунлӑ юлас тесен, сутуҫӑран илнӗ аша пӗр тиркемесӗр ҫийӗр+. 26Мӗншӗн тесен ҫак ҫӗр те, ҫӗр ҫинчи те пӗтӗмпех Хуҫа Туррӑн. 27Калӑпӑр, ӗненмен ҫынсенчен кам та пулин сире хӑнана чӗнет. Эсир кайма килӗшетӗр. Таса чунлӑ юлас тесен мӗн сӗннине пӗр тиркемесӗр ҫийӗр+. 28Анчах кам та пулин сире: «Ку чӳк ҫимӗҫӗ», – тесе каласан, ан ҫийӗр. Ҫапла туни сӗнекен ҫыншӑн та, чуна таса хӑвармашкӑн та кирлӗ. Мӗншӗн тесен ҫак ҫӗр те, ҫӗр ҫинчи те пӗтӗмпех Хуҫа Туррӑн[*]. 29Чуна таса хӑвармашкӑн тесе эпӗ сирӗн пирки мар, ҫав ҫын пирки калатӑп. Манӑн ирӗклӗхӗм ҫын чунӗ умӗнче яваплӑ мар. 30Эпӗ Турра тав туса ҫиетӗп пулсан, тав туса ҫинӗ ҫимӗҫшӗн мана мӗншӗн хурламалла+? 31Ҫапла вара, ӗҫетӗр-и, ҫиетӗр-и е мӗн те пулин урӑххине тӑватӑр-и – пӗтӗмпех Турӑ мухтавӗшӗн тӑвӑр+. 32Иудейсемшӗн те, грексемшӗн те, Турӑ чиркӗвӗшӗн те ҫылӑха кӗмелли сӑлтав пулас марччӗ тесе пурӑнӑр+. 33Манашкал пулӑр. Эпӗ пур тӗлӗшӗнчен те пурне те юрама тӑрӑшатӑп. Нумайӑшӗ ҫӑлӑнччӑр тесе, хамшӑн мар, ытти ҫынсен ырӑлӑхӗшӗн тӑрӑшатӑп+.

11-мӗш сыпӑк

11^1Эпӗ Христосран тӗслӗх илнӗ пек, эсир те манран тӗслӗх илӗр+.

Кӗлӗре ҫӳҫ-пуҫа витесси

2Эй, тӑвансем! Эпӗ мӗн каланине йӑлтах асра тытнӑшӑн, эпӗ вӗрентсе хӑварнӑ Хуҫа Турӑ йӑли-йӗркипе пурӑннӑшӑн сире ырлатӑп. 3Тата сире ҫакна пӗлтерессӗм килет: кирек епле арҫыншӑн та Христос пуҫ пулса тӑрать, упӑшки те арӑмӗшӗн – пуҫ, Турӑ та Христосшӑн – пуҫ+. 4Пуҫне тӑхӑнса кӗлтӑвакан е пророкла сӑмах калакан кирек епле арҫын та хӑйӗн пуҫне намӑс кӑтартать. 5Ҫӳҫ-пуҫне витмесӗр кӗлтӑвакан е пророкла сӑмах калакан кирек епле хӗрарӑм та хӑйӗн пуҫне намӑс кӑтартать. Вӑл ҫапла туни ҫӳҫне хыртарса янипе пӗрех+. 6Хӗрарӑм ҫӳҫ-пуҫне витмест пулсан, эппин ҫӳҫне кастартӑр. Ҫӳҫ кастарма е хыртарма вӑтанать пулсан, эппин ҫӳҫ-пуҫне хуплатӑр. 7Арҫыннӑн кӗлӗре ҫара пуҫӑн пулмалла, мӗншӗн тесен вӑл Турӑ сӑнарӗпе мухтавӗ. Хӗрарӑм вара – упӑшкин мухтавӗ. 8Арҫынна хӗрарӑмран пултарман, хӗрарӑма арҫынтан пултарнӑ. 9Арҫынна хӗрарӑмшӑн туман, хӗрарӑма арҫыншӑн тунӑ. 10Ҫавӑнпа та хӗрарӑмӑн хӑйӗн пуҫне пӑхӑну паллипе витмелле. Тата унӑн ҫакна ангелсене кӑтартмашкӑн тумалла. 11Тепӗр тесен, Хуҫамӑр вӗрентнӗ тӑрӑх, упӑшки арӑмӗсӗр, арӑмӗ упӑшкисӗр ним тӗшне те тӑмасть+. 12Мӗншӗн тесен малтанхи хӗрарӑма арҫынтан тунӑ пекех, арҫын та хӗрарӑмран ҫуралать. Пурне те вара Турӑ пултарнӑ. 13Хӑвӑрах шухӑшласа пӑхӑр-ха, витмен пуҫпа Турра кӗлтуни хӗрарӑма килӗшӳллӗ-и? 14Ҫӳҫне-пуҫне ӳстерсе янӑ арҫын хисепрен тухни ҫинчен ҫут ҫанталӑк хӑех калать. 15Хӗрарӑмшӑн вара ҫӳҫ ӳстерни – хисеп, ҫут ҫанталӑк хӗрарӑма виткӗч вырӑнне вӑрӑм ҫӳҫ панӑ. 16Хампа тавлашас текене вара ҫакна кӑна калатӑп: пирӗн патӑрта та, Туррӑн ытти чиркӗвӗсенче те унашкал йӑла ҫук.

Хуҫамӑрӑн аслӑ каҫхи апачӗ ҫинчен

17Ӗнтӗ, сире вӗрентсе, хам ырламанни ҫинчен калам. Сирӗн пухӑвӑрсем сире уссинчен ытларах сиен кӳреҫҫӗ. 18Чи малтанах, хам мӗн илтни ҫинчен: чиркӳ пухӑвне пуҫтарӑнсан эсир пӗр-пӗринпе харкашатӑр иккен. Ҫакна эпӗ пӑртак ӗненетӗп те+. 19Мӗншӗн тесен чӑн-чӑн ӗненекенсем палӑрмашкӑн сирӗн хушшӑрта тӗрлӗ шухӑшлӑх пулмаллах+. 20Тата ҫакна каламалла: эсир пӗрле пуҫтарӑнатӑр пулин те, ҫакна Хуҫамӑрӑн аслӑ каҫхи апатне туни теме ҫук. 21Мӗншӗн тесен кашниех харпӑр хӑй апатне часрах ҫисе ярасшӑн. Ҫапла вара пӗри выҫах юлать, тепри тутӑ та хӗрӗнкӗ. 22Сирӗн килӗрсем ҫук-им? Килте ӗҫсе-ҫиейместӗр-им? Е Туррӑн чиркӗвне ним вырӑнне те хумастӑр-и? Ҫук ҫынсене хур тӑвас тетӗр-и? Мӗнех калам? Сире ҫакӑншӑн ырлам-и? Ырламӑп.

23Ҫак йӑлана эпӗ Хуҫамӑртан Хӑйӗнчен вӗрентӗм, кайран сире вӗрентрӗм. Хӑйне сутнӑ каҫ Иисус Хуҫамӑр ҫӑкӑр илнӗ те,+
24Турра тав туса, ҫӑкӑра хуҫнӑ. Унтан Вӑл ҫапла каланӑ: «Илӗр, ҫийӗр, ҫакӑ – сирӗншӗн хуҫӑлакан Манӑн Ӳт-пӗвӗм. Малашне те Мана аса илсе ҫак йӑлана тӑвӑр»+. 25Каҫхи апат хыҫҫӑн, ҫавнашкалах, Вӑл курка илнӗ те ҫапла каланӑ: «Ҫак курка – Манӑн Юнӑмпа ҫирӗплетнӗ Ҫӗнӗ Халал. Ӑна ӗҫнӗ чух кирек хӑҫан та Мана аса илсе ҫак йӑлана тӑвӑр»+. 26Ӗнтӗ эсир ҫав ҫӑкӑра ҫимессерен, ҫав куркана ӗҫмессерен Хуҫамӑр тепре киличченех Вӑл вилни ҫинчен хыпарлатӑр.

Аслӑ каҫхи апата тивӗҫсӗр туни

27Ҫапла вара, Хуҫамӑрӑн ҫӑкӑрне тивӗҫсӗр ҫиекен, Хуҫамӑрӑн куркине тивӗҫсӗр ӗҫекен ҫын Хуҫамӑрӑн Ӳчӗпе Юнне хирӗҫ ҫылӑх тӑвать+. 28Малтан ҫын хӑйне хӑй тӗрӗслесе пӑхтӑр, унтан тин ҫав ҫӑкӑра ҫитӗр, ҫав куркана ӗҫтӗр. 29Кам тивӗҫсӗр ӗҫсе ҫиет, ҫав хӑйне айӑплав илмешкӗн ӗҫсе ҫиет, мӗншӗн тесен вӑл Хуҫамӑрӑн Ӳчӗ ҫинчен шухӑшламасть. 30Акӑ мӗншӗн сирӗн хушшӑрта халсӑррисем, чирлисем нумай; вилекенсем те йышлӑ. 31Эпир хамӑра хамӑр хаклама пултарсан Турӑ пире айӑпламӗччӗ. 32Пире хак параканӗ вара – Турӑ. Ытти пӗтӗм тӗнчепе пӗрле суд умне тӑрас мар тесессӗн Хуҫа Турӑ айӑплавне пирӗн чӑтмалла. 33Ҫавӑнпа та, тӑванӑмсем, аслӑ каҫхи апата пуҫтарӑннӑ чухне пӗр-пӗрне кӗтӗр. 34Турӑ сирӗн пухӑва ан айӑплатӑр тесен ҫиес текен килте ҫитӗр. Ыттине хам пырсан йӗркене кӗртӗп.

12-мӗш сыпӑк

Турӑ Сывлӑшӗн парнисем

12^1Эй, тӑвансем! Манӑн сире Турӑ Сывлӑшӗн парнисем пирки пӗлтермесӗр хӑварас килмест+. 2Чӑн Турра пӗлмен чухне пуҫҫапмалли чӗлхесӗр кӗлеткесем патне сире вӑйпах темскер ертсе кайнине хӑвӑрах пӗлетӗр+. 3Ҫавӑнпа та сире ҫакна калатӑп: Турӑ Сывлӑшӗ хавхалантарнипе калаҫакансенчен пӗри те Иисуса ылханмӗ. Святой Сывлӑш хавхалантарнипе калаҫакансемсӗр пуҫне Иисуса Хуҫам тесе никам та калаймӗ+. 4Ҫынсене тӗрлӗрен пултарулӑх панӑ, анчах та Сывлӑш – пӗрре+. 5Турӑшӑн та ҫынсем тӗрлӗрен тӑрӑшаҫҫӗ, анчах та Хуҫа Турӑ – пӗрре+. 6Ҫынсен ӗҫӗсем те тӗрлӗрен, анчах пурин ӑшӗнче те пурне те туса тӑракан Турӑ – пӗрре+. 7Сывлӑш кашни ҫыннах пӗрлехи ырлӑхшӑн тӑрӑшмашкӑн пултарулӑх панӑ. 8Пӗрне Сывлӑш урлӑ ӑслӑлӑх сӑмахне панӑ, тепӗрне ҫав Сывлӑшах пӗлӳлӗх сӑмахне панӑ. 9Пӗрне Сывлӑш урлӑ ӗненес пултарулӑх панӑ, тепӗрне ҫав Сывлӑшах сыватас пултарулӑх панӑ+. 10Хӑшне хӑват кӑтартма, хӑшне пророкла калаҫма, хӑшне ырӑ тата усал сывлӑшсене уйӑрма, хӑшне тӗрлӗ чӗлхепе калаҫма, хӑшне тӗрлӗ чӗлхепе каланине ӑнлантарма пултарулӑх панӑ+. 11Ҫаксене йӑлтах пӗр Сывлӑш туса тӑрать; Вӑл, Хӑйне кирлӗ пек, кашни ҫыннах уйрӑм пултарулӑх парать.

Эпир – пӗр ӳт-пӳ

12Пӗр ӳт-пӗвех нумай пайсенчен тӑрать, нумай пулин те, пурте пӗрле пӗр ӳт-пӳ тӑваҫҫӗ. Христос та ҫавнашкалах+. 13Мӗншӗн тесен пӗр Сывлӑшпа тӗне кӗрсе эпир пурте – иудейсемпе грексем те, чурасемпе ирӗклисем те – пӗр ӳт-пӳ пултӑмӑр, пӗр Сывлӑшпа тултӑмӑр+. 14Ӳт-пӳ вара пӗр пайран мар, нумай пайсенчен тӑрать. 15«Эпӗ алӑ мар, эппин ӳт-пӗвӗн те мар», – тесе каланӑшӑн ура ӳт-пӳ пайӗ пулма пӑрахать-и? 16«Эпӗ куҫ мар, эппин ӳт-пӗвӗн те мар», – тесе каланӑшӑн хӑлха ӳт-пӳ пайӗ пулма пӑрахать-и? 17Пӗтӗм кӗлетке курмалли пайран тӑрсассӑн, мӗнпе илтӗн? Пӗтӗм кӗлетке илтмелли пайран тӑрсассӑн, мӗнпе шӑршӑ пӗлӗн? 18Анчах та Турӑ ӳт-пӳ пайӗсене Хӑйне кирлӗ пек пӗр ӳт-пӗве чӑмӑртаса вырнаҫтарнӑ. 19Пурте ӳт-пӗвӗн пӗр пайӗ пулас пулсассӑн, ӳт-пӗвӗ хӑй ӑҫта пулӗччӗ? 20Капла вара ӳт-пӳ пайӗсем нумай, ӳт-пӗвӗ – пӗрре. 21«Эсӗ мана кирлӗ мар», – тесе куҫ алла калаймӗ. Пуҫ та урана: «Эсӗ мана кирлӗ мар», – тееймӗ. 22Пачах та урӑхла! Чи хавшак пек туйӑнакан ӳт-пӳ пайӗсем кирлӗрех те! 23Чаплӑ мар текен ӳт-пӳ пайӗсене вара эпир питӗ асӑрхаса упратпӑр. 24Илемсӗр, намӑс вырӑнсене тирпейлӗн хуплатпӑр, илемлине апла туни кирлӗ те мар. Анчах та Турӑ, тивӗҫсӗр текеннисемшӗн ытларах тӑрӑштарса, пӗтӗм ӳт-пӗве шайлаштарнӑ. 25Ҫакна Вӑл ӳт-пӳ пайӗсен пӗр-пӗрне уйӑрасси ан пултӑр, пур пайӗ те пӗр-пӗриншӗн пӗрешкел тӑрӑштӑр тесе тунӑ. 26Ҫавӑнпа та ӳт-пӗвӗн пӗр-пӗр пайӗ асаплансан ыттисем те асапланаҫҫӗ, пӗр-пӗр пайӗ хисеплӗ пулсан ыттисем те савӑнаҫҫӗ+.

27Эсир вара – Христос ӳт-пӗвӗ, уйрӑмшарӑн – ӳт-пӳ пайӗсем+. 28Ӗненекен ушкӑнра Турӑ хӑшне апостол тунӑ, хӑшне – пророк, тата тепӗрне – вӗрентекен. Турӑ хӑшне хӑват кӑтартма вӑй панӑ, хӑшне сыватас пултарулӑх панӑ. Ҫавнашкалах хӑшне пулӑшас пултарулӑх, хӑшне ертсе пырас пултарулӑх, тата теприсене тӗрлӗ чӗлхепе калаҫас пултарулӑх панӑ+. 29Пурте апостол-и? Пурте пророк-и? Пурте вӗрентекен-и? Пурте хӑват кӑтартакан-и? 30Пурин те сыватас пултарулӑх пур-и? Пурте тӗрлӗ чӗлхесемпе калаҫаҫҫӗ-и? Тӗрлӗ чӗлхепе каланине пурте ӑнлантарса параяҫҫӗ-и? 31Ҫапах та пурте тата пысӑкрах пултарулӑх илесчӗ тесе тӑрӑшӑр, эпӗ вара сире тата лайӑхрах ҫул-йӗр кӑтартса парӑп+.

13-мӗш сыпӑк

Юратулӑх

13^1Этем чӗлхипе калаҫсан та, ангел чӗлхипе калаҫсан та, хам юратулӑхсӑр пулсан, эппин эпӗ – янӑракан чан е чӑнкӑртатакан кимвал ҫеҫ. 2Манӑн пророк пултарулӑхӗ пур пулсан та, пӗтӗм вӑрттӑнлӑхпа пӗлӗве ӑнкаратӑп пулсан та, тусене вырӑнтан куҫармалӑх ҫирӗп ӗненӳллӗ пулсан та, хам юратулӑхсӑр пулсан, эппин эпӗ ним тӗшне те тӑмастӑп+. 3Эпӗ пӗтӗм пурлӑхӑма валеҫсе пӗтерсен те, ӳт-пӗвӗме вута пӑрахма килӗшсен те, хам юратулӑхсӑр пулсан, эппин мана ҫавӑнтан ним усси те пулас ҫук.

4Юратулӑх ҫирӗп тӳсӗмлӗ, хӗрхенӳллӗ; юратулӑх кӗвӗҫмест, вӗҫкӗнленмест, мӑнкӑмӑлланмасть, 5сӗмсӗрленмест, хӑйшӗн кӑна тӑрӑшмасть, тарӑхмасть, усаллине асра тытмасть; 6суяшӑн мар, чӑнлӑхшӑн савӑнать. 7Юратулӑх йӑлтах каҫарать, пурне те ӗненет, яланах шанать, теме те тӳссе ирттерет. 8Пророкла каланисем вӗҫленӗҫ, чӗлхесем ҫухалӗҫ, пӗлӳ пӑрахӑҫа тухӗ – юратулӑх нихӑҫан та пӗтмӗ. 9Мӗншӗн тесен эпир кӑштах пӗлкелетпӗр, кӑштах пророкла калаҫкалатпӑр; 10чи пахи килсен вара кӑштаххи пӑрахӑҫланӗ. 11Ача чухне эпӗ ачалла калаҫаттӑм, ачалла шухӑшлаттӑм, ачалла ӑнланаттӑм. Ар ҫулне ҫитсессӗн ача-пӑча шухӑшне пӑрахрӑм+. 12Халӗ эпир тӗксӗм кантӑк витӗр курнӑ пек уҫӑмсӑррӑн куратпӑр, анчах та пӗррехинче Турра уҫҫӑн, куҫа-куҫӑн курӑпӑр. Халӗ эпӗ кӑшт кӑна пӗлкелетӗп, ун чухне вара эпӗ Турра Вӑл хама пӗлнӗ пекех пӗлӗп+. 13Ӗнтӗ ҫаксем виҫҫӗшӗ: ӗненӳ, шанчӑк, юратулӑх – ӗмӗр-ӗмӗр пулӗҫ, анчах та аслӑраххи – юратулӑх.

14-мӗш сыпӑк

Чӗлхесем тата пророкла калаҫасси

14^1Юратулӑх патне ӑнтӑлӑр. Турӑ Сывлӑшӗн парнисене, уйрӑммӑнах пророкла калаҫас пултарулӑха, илме тӑрӑшӑр+. 2Пӗлмен чӗлхепе калаҫакан вара ҫынсемпе мар, Турӑпа калаҫать. Ӑна никам та ӑнланмасть, мӗншӗн тесен вӑрттӑнлӑха вӑл Турӑ Сывлӑшӗн витӗмӗпе пӗлтерет. 3Пророкла калаҫакан вара ҫынсене ӳкӗтлесе, хавхалантарса, лӑплантарса калаҫать. 4Пӗлмен чӗлхепе калаҫакан хӑйне хӑй ҫирӗплетет, пророкла калаҫакан вара ӗненекен ушкӑна ҫирӗплетет. 5Манӑн сире пурне те ҫапла пултарас килет: тӗрлӗ чӗлхесемпе калаҫни аван, пророкла калаҫма пӗлни тата аванрах. Пророкла калаҫакан тӗрлӗ чӗлхесемпе калаҫакантан ҫӳлерех тӑрать. Чӑн та, тӗрлӗ чӗлхепе калаҫакан, чиркӗве ҫирӗплетес тесе, хӑй сӑмахӗсене ӑнлантарса парсассӑн пророкла калаҫаканпа танлашма пултарать.

6Эй, тӑванӑмсем! Калӑпӑр, эпӗ сирӗн патӑра пырсан пӗлмен чӗлхесемпе калаҫӑп. Ҫав хушӑрах эпӗ сире Турӑ вӑрттӑнлӑхне уҫса памасан, пӗлӳ памасан, пророкла калаҫмасан, вӗрентмесен сире мӗн усси пулӗ? 7Тӗслӗх вырӑнне кӗвӗ каламалли чунсӑр хатӗрсене – шӑхличе е кӗслене – илер. Шӑхличпе кӗсле уҫӑмсӑр сасӑсем кӑлараҫҫӗ пулсан, вӗсемпе мӗнле ҫемӗ каланине епле пӗлеес? 8Уҫӑмлӑ мар труба сассипе кам ҫапӑҫӑва хатӗрленӗ? 9Ҫавнашкалах эсир калакан сӑмахсем ӑнланмалла мар пулсан, мӗн каланине ҫынсем епле пӗлччӗр? Ку вӑл ҫиле калани кӑна пулать. 10Тӗнчере мӗн чухлӗ сӑмах! Пӗлтерӗшсӗрри вара пӗри те ҫук. 11Анчах та эпӗ хампа калаҫаканӑн сӑмахӗсем мӗне пӗлтернине ӑнланмастӑп пулсан, эпӗ уншӑн ют халӑх ҫынни пулатӑп. Вӑл та маншӑн ҫавнашкалах. 12Эсир те, Турӑ Сывлӑшӗн парнисене илме ӑнтӑлса, чиркӗве ҫирӗплетмешкӗн вӗсене ытлӑн-ҫитлӗн илме тӑрӑшӑр. 13Ҫавӑнпа та пӗлмен чӗлхепе калаҫакан ҫын ӑнлантарса пама пултарулӑх илесчӗ тесе кӗлтутӑр. 14Мӗншӗн тесен пӗлмен чӗлхепе кӗлтунӑ чухне чунӑм кӗлтӑвать пулин те, ӑсӑм кӗлтума хутшӑнмасть. 15Апла мӗн тӑвам-ха? Турра чунӑмпа кӗлтӑвам, ӑсӑмпа та кӗлтӑвам. Турра чунӑмпа мухтаса юрлам, ӑсӑмпа та мухтаса юрлам+. 16Енчен те эсӗ Турра чунтан мухтаса тав тӑватӑн пулсан та, сана итлесе тӑракан ахаль ҫын: «чӑнах та, ҫапла» тееймӗ. Эсӗ мӗн каланине вӑл ӑнланмасть-ҫке-ха+. 17Ҫапла вара, эсӗ Турра тем тери мухтаса кӗлтусан та, ҫакӑ ыттисене усса пымасть. 18Тавах Туррӑма! Пӗлмен чӗлхесемпе калаҫма эпӗ сирӗнтен пуринчен те ытларах пултаратӑп. 19Анчах та эпӗ, ыттисене ӑс парас тесе, вӗсем пӗлмен чӗлхепе чиркӳре пин-пин сӑмах каличчен ӑнланмалла пилӗк сӑмах калам.

20Эй, тӑвансем! Ача ӑслӗ ан пулӑр. Усалли тӗлӗшӗнчен ача пек пулӑр, анчах та ӑс-хакӑл тӗлӗшӗнчен ҫитӗнсе ҫитнисем пек пулӑр+. 21Саккунра ҫапла ҫырнӑ: «„Ҫак халӑхпа ют чӗлхепе, урӑх халӑх ҫыннисен чӗлхи-ҫӑварӗпе калаҫӑп, ун чухне те вӗсем Мана итлемӗҫ“, – тет Хуҫа Турӑ». 22Ҫапла вара, тӗрлӗ чӗлхесемпе калаҫни – ӗненекенсем валли мар, ӗненменнисем валли Турӑ янӑ паллӑ. Пророкла калаҫни вара – ӗненменнисем валли мар, ӗненекенсем валли Турӑ янӑ паллӑ+. 23Пӗтӗм чиркӳ пӗрле пуҫтарӑнса пӗлмен чӗлхесемпе калаҫнӑ чухне унта ахаль ҫынсем е ӗненменнисем пырса кӗрес пулсан мӗн калӗҫ? «Кусем ӑсран тайӑлнӑ», – темӗҫ-и+? 24Енчен те пурте пророкла калаҫас пулсан вара унта ахаль ҫын е ӗненменни пырса кӗрсен хӑйне питлесе, айӑпласа каланине илтӗ. 25Ҫапла майпа унӑн вӑрттӑн шухӑш-кӑмӑлӗ палӑрӗ, вӑл Турра чӗркуҫленсе пуҫҫапӗ те: «Турӑ чӑнласах та сирӗнпе», – тейӗ.

Мӗн туни йӑлтах йӗркеллӗ пултӑр

26Ҫапла вара, тӑвансем, мӗн тумалла-ха? Акӑ эсир чиркӳ пухӑвне пуҫтарӑнатӑр. Пӗри псалом ӑсти, тепри ӳкӗт ӑсти, тата тепри тӗрлӗ чӗлхе ӑсти. Хӑшӗн Турӑ вӑрттӑнлӑхне уҫма, теприн ӑнлантарса пама пултарулӑх пур. Пурте вӗсем чиркӗве ҫирӗплетмешкӗн усӑллӑ пулччӑр+. 27Хӑшӗ-пӗри пӗлмен чӗлхепе калаҫать пулсассӑн, иккӗн, е чи нумаййи – виҫҫӗн, черетпе калаҫчӑр, пӗри ӑнлантарса патӑр. 28Ӑнлантаракан ҫук пулсан, вӗсем чиркӳре шӑпӑрт тӑччӑр, хӑйсен ӑшӗнче Турӑпа калаҫчӑр. 29Ҫавнашкалах пророкла калаҫакансем те иккӗн е виҫҫӗн калаҫчӑр, ыттисем вара мӗн илтнине сӳтсе явччӑр+. 30Ларакансенчен пӗрне Турӑ вӑрттӑнлӑхӗ уҫӑлса кайсассӑн, малтан калаҫаканӗ чарӑнтӑр. 31Пурте вӗренме, хастарланма пултарччӑр тесен эсир черетпе пророкла калаҫма пултаратӑр вӗт-ха. 32Хӑйсене хавхалану кӳрекен сывлӑшсене пророксем итлеттерме пултараҫҫӗ. 33Мӗншӗн тесен Турӑ вӑл – хирӗҫӳлӗх Турри мар, канӑҫлӑх Турри.

Ӗненекенсем пуҫтарӑнакан ытти чиркӳсенчи пекех 34сирӗн хӗрарӑмсем те чиркӳре чӗнмесӗр тӑччӑр. Вӗсен калаҫмалла мар, саккун хушнӑ пек, пӑхӑнмалла+. 35Мӗн те пулин пӗлес тесен ун ҫинчен вӗсем упӑшкисенчен килте ыйтчӑр. Хӗрарӑм чиркӳре калаҫни килӗшӳллӗ мар. 36Тӑвансем! Турӑ сӑмахӗ сирӗнтен тухнӑ-им? Е сирӗн патӑра кӑна ҫитнӗ-им? 37Хӑйне пророк вырӑнне е Турӑ Сывлӑшӗллӗ ҫын вырӑнне хуракан эпӗ сирӗн патӑра ҫырни Хуҫамӑрӑн пил-хушӑвӗ пулнине ӑнлантӑр. 38Ӑнланайманни вара ӑнланманнипех юлтӑр. 39Ҫапла вара, тӑвансемӗр, пророкла калаҫасчӗ тесе тӑрӑшӑр, тӗрлӗрен пӗлмен чӗлхесемпе калаҫма та ан чарӑр+. 40Анчах мӗн туни йӑлтах килӗшӳллӗ те йӗркеллӗ пултӑр+.

15-мӗш сыпӑк

Христос чӗрӗлни

15^1Эй, тӑвансем! Эпӗ сире хам пӗлтернӗ Ырӑ Хыпара татах аса илтеретӗп. Эсир ӑна йышӑнтӑр, унпа тӗреклентӗр. 2Эпӗ вӗрентнине ҫирӗп тытса пырсан, ҫиелтен кӑна ӗненмен пулсан, эсир Ырӑ Хыпарпа ҫӑлӑнӑр+. 3Мӗншӗн тесен эпӗ сире чӑн малтанах хам мӗн йышӑннине патӑм: Ҫырнинче каланӑ пекех, Христос пирӗн ҫылӑхсемшӗн вилнӗ+. 4Ҫырнинче каланӑ пекех, Ӑна пытарнӑ, виҫҫӗмӗш кунне Вӑл чӗрӗлсе тӑнӑ. 5Малтан Вӑл Кифӑна курӑннӑ, кайран – Вун иккӗшне,+
6тепринче тата пӗр вӑхӑтрах пилӗк ҫӗр ытла тӑванӑмӑра курӑннӑ. Вӗсенчен хӑшӗ-хӑшӗ вилнӗ ӗнтӗ, анчах ытларахӑшӗ халӗ те пурӑнаҫҫӗ-ха. 7Унтан Вӑл Иакова курӑннӑ, каярахпа – ытти мӗн пур апостолсене.+
8Юлашкинчен вара Вӑл мана, юрӑхсӑра, курӑнчӗ+. 9Туррӑн чиркӗвне хӗсӗрленӗрен эпӗ хама апостолсенчен чи хисепсӗрри, апостол ятне те тивӗҫсӗрри тесе шутлатӑп+. 10Анчах та Турӑ ырӑлӑхне пула эпӗ хальхи пек пулса тӑтӑм. Ӑшӑмри Унӑн ырӑлӑхӗ усӑсӑр пулмарӗ, эпӗ апостолсенчен пуринчен те ытларах вӑй хурса ӗҫлерӗм. Тепӗр тесен, вӑй хураканӗ эпӗ мар, ӑшӑмри Турӑ ырӑлӑхӗ+. 11Эпир пурте Ырӑ Хыпара пӗрешкел вӗрентетпӗр, эсир пурте ҫавна ӗнентӗр.

Вилнисем чӗрӗлесси

12Эпир сире Христос вилӗмрен чӗрӗлсе тӑнӑ тесе вӗрентетпӗр пулсан, епле-ха сирӗнтен хӑшӗ-пӗри вилнисем чӗрӗлмеҫҫӗ теме хӑять+? 13Вилнисем чӗрӗлмеҫҫӗ пулсан Христос та чӗрӗлмен пулать. 14Христос чӗрӗлсе тӑман пулсан вара эпир вӗрентни те, эсир ӗненни те кӑлӑхах. 15Вилнисем чӑнласах чӗрӗлмеҫҫӗ пулсан эпир сире Турӑ ҫинчен суйса пӗлтернӗ пек пулать. Мӗншӗн тесен эпир чӗрӗлсе тӑман Христоса Турӑ чӗртнӗ тесе ҫирӗплететпӗр. 16Вилнисем чӗрӗлмеҫҫӗ пулсан Христос та чӗрӗлмен пулать. 17Христос чӗрӗлмен пулсан эсир ӗненни кӑлӑхах: эсир ҫылӑхӑрсенчен тасалман пулать+. 18Эппин Христоса ӗненсе вилнисем те яланлӑхах пӗтнӗ пулать+. 19Христос пире хальхи пурӑнӑҫра кӑна шанчӑк парать пулсан эпир этемсенчен чи телейсӗррисем пулӑттӑмӑр.

20Анчах та Христос вилӗмрен чӗрӗлсе тӑнӑ, Вӑл – пирвайхи+. 21Тӗнчене вилӗм этем урлӑ килнӗ пекех, чӗрӗлсе тӑрасси те этем урлах+. 22Адамран пулнисем пурте вилӗмлӗ пекех, Христоса ӗненекенсем пурте чӗрӗлӗхлӗ. 23Анчах та кашнин хӑйӗн черечӗ: Христос вилнисенчен чи малтан чӗрӗлнӗ; Вӑл тепре килсен вара Хӑйӗннисене чӗртӗ+. 24Мӗн пур пуҫлӑха, влаҫа, вӑй-хӑвата пӑрахӑҫласа, Христос Хӑйӗн Патшалӑхне Ашшӗне, Турра, парсан вара вӗҫӗ ҫитӗ+. 25Мӗншӗн тесен Унӑн Хӑйӗн тӑшманӗсене ури айне тӑвичченех патша пулмалла+. 26Пуринчен кайран вара Вӑл юлашки тӑшманне – вилӗме – пӗтерӗ. 27Мӗншӗн тесен Турӑ пурне те Унӑн умне ӳксе пӑхӑнмалла тунӑ. Пурне те Ӑна пӑхӑнтарнӑ тенӗ пулин те, паллӑ ӗнтӗ, пурне те Унӑн аллине панӑ Турӑ ку шута кӗмест+. 28Пурне те Христоса пӑхӑнтарсан вара Ывӑлӗ те пурне те Хӑй аллине панӑ Турра пӑхӑнӗ, вара Турӑ пӗтӗмпех пурин ӑшӗнче те пулӗ+.

29Апла мар пулсан, вилнисемшӗн тӗне кӗрекенсем мӗншӗн ҫапла тӑваҫҫӗ-ха? Вилнисем чӗрӗлмеҫҫӗ пулсан, вӗсемшӗн мӗн тӗне кӗмелли пур? 30Мӗншӗн эппин эпир те пӗрмаях хӗн-хур куратпӑр+? 31Эпӗ Иисус Христос Хуҫамӑр умӗнче сирӗнпе мӑнаҫланатӑп. Ҫав мӑнаҫлӑхпа тупа туса калатӑп: эпӗ кашни кунах вилӗмпе куҫа-куҫӑн+. 32Этемле шухӑшласа каласан, эпӗ Ефесра тискер кайӑксемпе ҫапӑҫнин мӗн усси? Вилнисем чӗрӗлмеҫҫӗ пулсан, атьӑр эппин ҫиер те ӗҫер, ыран ҫавах вилмелле! 33Ан улталанӑр: усал юлташсем ырӑ кӑмӑллӑ ҫынна та пӑсаҫҫӗ. 34Тӑна кӗрӗр, йӗркеллӗ, ҫылӑхсӑр пурӑнӑр. Сире намӑс пултӑр та, анчах ҫакна калатӑп: сирӗнтен хӑшӗ-пӗри Турра пӗлмест+.

Чӗрӗлнӗ ӳт-кӳлепе

35Хӑшӗ-пӗри ҫапла ыйтӗ: «Вилнисем епле чӗрӗлсе тӑрӗҫ? Вӗсем мӗнле ӳт-кӳлепеллӗ пулӗҫ?» 36Эй, ӑссӑрскер! Эсӗ мӗн акни хӑй пӗтмесӗр чӗрӗлӗх памасть+. 37Тулӑ е урӑх тырӑ-пулӑ акнӑ чухне эсӗ ӳсен-тӑран кӳлепине мар, ҫара пӗрчӗ акатӑн. 38Кайран вара Турӑ ӑна Хӑй парас тенӗ пек кӳлепе парать, кашни вӑрлӑхӑн – хӑйӗн кӳлепи. 39Кӳлеписем вара тӗрлӗрен: этемӗн хӑйне май, выльӑх-чӗрлӗхӗн хӑйне май, пуллӑн хӑйне май, кайӑк-кӗшӗкӗн хӑйне май. 40Тӳпере те, ҫӗр ҫинче те кӳлепесем пур. Тӳперисен хӑйсен чапӗ, ҫӗр ҫинчисен – хӑйсен. 41Хӗвел хӑйне май чаплӑ, уйӑх хӑйне май чаплӑ, ҫӑлтӑрсем хӑйне май чаплӑ. Ҫӑлтӑрпала ҫӑлтӑр чапӗ те пӗр мар.

42Вилнисем чӗрӗлсе тӑрасси те ҫавнашкалах. Ҫӗрекен ӳт ҫӗре кӗрет, ҫӗрми пулса чӗрӗлсе тӑрать+. 43Ҫӗр айне пытарни чапсӑр, чӗрӗлсе тӑраканни чаплӑ. Ҫӗр айне пытарни халсӑр, чӗрӗлсе тӑраканни хӑватлӑ. 44Чунлӑ пулни ҫӗре кӗрет, чун-чӗмлӗ пуласси чӗрӗлсе тӑрать. Чунлӑ ӳт-кӳлепе пур пулсассӑн, эппин чун-чӗмли те пур. 45Ҫырнинче ҫапла каланӑ та: «Малтанхи этем, Адам, чӗрӗ чунлӑ пулса тӑнӑ». Кайранхи Адам вара чӗрӗ тӑвакан чун-чӗмлӗ. 46Анчах та малтан чун-чӗмли мар, чунли пулать. Кайран тин чун-чӗмли пулать. 47Малтанхи этем – ҫӗртен, тусантан пулнӑ, кайранхи вара – тӳперен аннӑ Хуҫамӑр+. 48Тусантан пулнӑ малтанхи этем мӗнле, ыттисем те ҫавнашкал. Тӳперен анни мӗнле, ыттисем те ҫавнашкал. 49Эпир тусантан пулнин сӑнарӗпе епле ҫӳренӗ, ҫавнашкалах тӳперен аннин сӑнарӗпе ҫӳрӗпӗр.

50Анчах та, тӑванӑмсем, сире акӑ мӗн калам: ӳтпе юн Турӑ Патшалӑхне кӗреймеҫҫӗ, ҫӗрекенни ҫӗрмен ҫӗре кӗреймест. 51-52Тата сире ҫак вӑрттӑнлӑха пӗлтерем: эпир пуртех те вилместпӗр, анчах пурте улшӑнатпӑр. Улшӑнасса вара пурте пӗр самантрах, юлашки труба сасси илтӗнсенех улшӑнатпӑр. Труба кӑшкӑртсан вара вилнисем ҫӗрми чӗрӗлсе тӑрӗҫ, эпир улшӑнӑпӑр++. 53Мӗншӗн тесен ҫӗрекен ӳт-пӗвӗн ҫӗрми пулса тӑмалла, вилӗмлӗ ӳт-пӗвӗн вилӗмсӗр пулса тӑмалла+. 54Ҫӗрекен ӳт-пӳ ҫӗрми пулсан, вилӗмлӗ ӳт-пӳ вилӗмсӗр пулсан вара Ҫырнинче: «Вилӗме тӗппипех ҫӗнтернӗ», – тени пурнӑҫланӗ. 55«Эй, вилӗм! Ӑҫта санӑн сӑнну? Эй, тамӑк! Ӑҫта санӑн ҫӗнтерӗвӳ?»+
56Вилӗм сӑнни – ҫылӑх, ҫылӑх вӑйӗ вара саккунранах килет+. 57Иисус Христос Хуҫамӑр урлӑ пире ҫӗнтерӳ панӑшӑн тавах Турра!+
58Эй, савнӑ тӑванӑмсем! Ӗнтӗ ҫирӗп те иккӗленӳсӗр пулӑр. Хуҫамӑр ӗҫӗшӗн яланах пӗтӗм чуна парса тӑрӑшӑр, эсир тӑрӑшни Хуҫа Турӑ умӗнче усӑсӑр пулманнине пӗлсе тӑрӑр.

16-мӗш сыпӑк

Чухӑн ӗненекенсене пулӑшасси

16^1Чухӑн ӗненекенсем валли пулӑшу пуҫтарнӑ чухне эпӗ Галатири ӗненекен ушкӑнсене хушнӑ пек тӑвӑр+. 2Эпӗ сирӗн патӑра пырсан тин пуҫтармалла ан пултӑр тесен, сирӗнтен кашниех эрнен малтанхи кунӗнче хӑй пултарнӑ таран уйӑрса хурса упратӑр+. 3Эпӗ вара, пырсассӑн, пухнӑ пулӑшӑва Иерусалима леҫме хӑвӑр суйласа илнӗ ҫынсене хут ҫырса парса ярӑп+. 4Хамӑн та каймалла пулсассӑн вӗсем манпа пырӗҫ.

Ҫул ҫӳреме палӑртса хуни

5Македони тӑрӑхӗсенче ҫӳресе ҫавӑрӑнсассӑн вара сирӗн патӑра ҫитӗп, мӗншӗн тесен эпӗ Македони урлӑ пыма шухӑшлатӑп+. 6Пӗр вӑхӑт эпӗ сирӗн патӑрта пурӑнасшӑн, тен, хӗл каҫӑп та, кайран вара эсир мана каяс ҫӗре ӑсатса ярӑр. 7Хальхинче эпӗ сирӗнпе ҫула май кӑна курнӑҫасшӑн мар, Хуҫа Турӑ пулӑшсан, сирӗн патӑрта пӗр вӑхӑт пурӑнасса шанатӑп. 8Ефесра вара эпӗ Аллӑмӗш кун уявӗччен пулӑп+. 9Турӑшӑн тӑрӑшса ӗҫлемешкӗн кунта лайӑх майсем уҫӑлчӗҫ, тӑшмансем те нумай. 10Тимофей сирӗн патӑра ҫитсессӗн унӑн нимрен те хӑраса пурӑнмалла ан пултӑрччӗ тесе тӑрӑшӑр. Хуҫамӑр ӗҫӗшӗн вӑл манашкалах ҫунать+. 11Ҫавӑнпа та сирӗн хушшӑрта ун ҫине ҫӳлтен пӑхакан ан пултӑр. Ман патӑма тавӑрӑнмашкӑн ӑна эсир кӑмӑллӑн ҫула пуҫтарӑр. Эпӗ ӑна кунта ӗненекен тӑванӑмсемпе пӗрле кӗтетӗп. 12Аполлос тӑванӑмӑр пирки вара ҫакна каламалла: сирӗн патӑра ытти тӑвансемпе пӗрле пыма эпӗ ӑна питӗ тархасларӑм, анчах та вӑл халь пыма кӑмӑл тумарӗ. Майлӑрах вӑхӑт тупӑнсассӑн пырӗ+.

Ҫыру вӗҫӗнче ыйтни. Саламсем

13Сыхӑ тӑрӑр, ӗненӳре ҫирӗп пулӑр, паттӑр та вӑйлӑ пулӑр+. 14Мӗн тунине йӑлтах юратса тӑвӑр+. 15Эй, тӑвансем! Манӑн сирӗнтен акӑ мӗн пирки ыйтмалли пур. Эсир Стефан кил-йышне, вӗсем Ахаияри малтанхи ӗненекенсем пулнине пӗлетӗр. Вӗсем ӗненекенсемшӗн ырми-канми тӑрӑшаҫҫӗ+. 16Эсир ҫав малтанхи ӗненекенсемпе сӑпайлӑ пулӑр, Турӑшӑн тӑрӑшса ӗҫлекенсене тата пулӑшакансене пурне те хисеплӗр+. 17Стефан, Фортунат тата Ахаик кунта килсе ҫитни мана савӑнтарчӗ, хам сирӗнпе пулманни те ытлах сисӗнмест. 18Вӗсем ман чунӑма та, сирӗн чунӑра та лӑплантарчӗҫ. Ун пек ҫынсене хисеплӗр.

19Аси тӑрӑхӗнчи ӗненекен ушкӑнсем сире салам яраҫҫӗ. Уйрӑммӑнах сире Акилӑпа Прискилла тата вӗсем патӗнче пухӑнакан ӗненекен ушкӑнрисем Хуҫа Турӑ ячӗпе салам калаҫҫӗ+. 20Мӗн пур ӗненекен тӑвансенчен сире салам. Эсир те пӗр-пӗрне сӑваплӑн, тӑванла чуптуса саламлӑр+. 21Куна хамӑн аллӑмпах ҫыратӑп: эпӗ, Павел, сире салам яратӑп+. 22Иисус Христос Хуҫамӑра юратман ҫынсене вара ылхан пултӑр. Килсемччӗ, Хуҫамӑр!+
23Сире Иисус Христос Хуҫамӑрӑн ырӑлӑхӗ пултӑр. 24Эпӗ сире, Христос Иисуса ӗненекенсене, пурне те юрататӑп. Аминь.

* 7:5 Хӑш-пӗр авалхи ал ҫырусенче «типӗ тытасчӗ» сӑмахсем ҫук.

* 10:28 Хӑш-пӗр авалхи ал ҫырусенче юлашки пуплев ҫук.

+ 1:2 Ӗҫ-хӗл. 18:1-17, Римсем патне 1:7

+ 1:5 2 Кор. 8:7, 2 Кор. 9:11

+ 1:7 Лк. 17:30, Фессалоникисем патне 1-мӗш 3:13, Фессалоникисем патне 1-мӗш 4:16-18, Филиппӑсем патне 3:20

+ 1:8 Филиппӑсем патне 1:6

+ 1:9 Ин. 17:21, Иоанӑн 1-мӗш 1:3, Фессалоникисем патне 1-мӗш 5:24, Фессалоникисем патне 2-мӗш 3:3, Еврейсем патне 10:23

+ 1:10 1 Кор. 11:18

+ 1:11 1 Кор. 3:3

+ 1:12 Ӗҫ-хӗл. 18:24, Ӗҫ-хӗл. 19:1, 1 Кор. 3:4-5, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 6:12, Тит патне 3:13, Ин. 1:42

+ 1:13 Ефессем патне 4:4-5
+ 1:14 Ӗҫ-хӗл. 18:8, Римсем патне 16:23
+ 1:16 1 Кор. 16:15
+ 1:17 2 Кор. 10:10

+ 1:18 1 Кор. 2:1, 2 Кор. 2:15, Римсем патне 1:16

+ 1:20 Римсем патне 1:22, 1 Кор. 3:19

+ 1:22 Мф. 12:38, Мк. 8:11, Ин. 2:18, Ин. 4:48, Ин. 6:30

+ 1:23 Галатсем патне 5:11
+ 1:24 1 Кор. 2:7, Колоссӑсем патне 2:3
+ 1:28 Иаков ҫырӑвӗ 2:5
+ 1:29 Римсем патне 3:27, Ефессем патне 2:9

+ 1:30 Ефессем патне 1:7, Филиппӑсем патне 3:9

+ 1:31 2 Кор. 10:17
+ 2:1 1 Кор. 1:18, 2 Кор. 2:15
+ 2:2 Галатсем патне 6:14

+ 2:3 2 Кор. 11:30, 2 Кор. 12:5, Галатсем патне 4:13

+ 2:4 1 Кор. 4:20
+ 2:5 2 Кор. 4:7, 2 Кор. 6:7
+ 2:6 Филиппӑсем патне 3:15
+ 2:7 Колоссӑсем патне 2:3
+ 2:8 Ин. 7:48, Ӗҫ-хӗл. 13:27
+ 2:10 Мф. 16:17, Иоанӑн 1-мӗш 2:20
+ 2:12 Римсем патне 8:15
+ 2:13 2 Кор. 1:12, Ин. 6:45
+ 2:14 Ин. 14:17, Римсем патне 8:7
+ 2:16 Римсем патне 11:34
+ 3:2 Петрӑн 1-мӗш 2:2, Еврейсем патне 5:13
+ 3:3 1 Кор. 1:10-11, Галатсем патне 5:19-20

+ 3:5 Ӗҫ-хӗл. 18:24, Ӗҫ-хӗл. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 16:12, Ефессем патне 3:7, Колоссӑсем патне 1:25

+ 3:6 Ӗҫ-хӗл. 18:4-11, Ӗҫ-хӗл. 18:27-28, Ин. 4:36-38

+ 3:7 Галатсем патне 6:3
+ 3:8 Мф. 16:27, Иоанӑн 2-мӗш 1:8
+ 3:9 2 Кор. 6:1, Ефессем патне 2:20-22
+ 3:10 Римсем патне 15:20

+ 3:11 Ефессем патне 2:20, Колоссӑсем патне 2:7, Апокалипсис 21:14

+ 3:13 1 Кор. 1:7, 1 Кор. 4:5, Петрӑн 1-мӗш 1:7

+ 3:16 Римсем патне 8:9, 1 Кор. 6:19, 2 Кор. 6:16

+ 3:17 Ефессем патне 2:21
+ 3:19 1 Кор. 1:20,
+ 3:23 2 Кор. 10:7, Галатсем патне 3:29
+ 4:4 Ӗҫ-хӗл. 23:1,
+ 4:5 Мф. 7:1, Римсем патне 2:1, 2 Кор. 10:18

+ 4:6 Ӗҫ-хӗл. 18:24, Ӗҫ-хӗл. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5

+ 4:7 Ин. 3:27
+ 4:8 Апокалипсис 3:17
+ 4:9 Римсем патне 8:36
+ 4:10 2 Кор. 11:19, 2 Кор. 13:9
+ 4:11 2 Кор. 11:27, Филиппӑсем патне 4:12

+ 4:12 Ӗҫ-хӗл. 18:3, Мф. 5:44, Петрӑн 1-мӗш 3:9, Римсем патне 12:14

+ 4:14 2 Кор. 6:13

+ 4:15 Филимон патне 1:10

+ 4:16 1 Кор. 11:1, Фессалоникисем патне 1-мӗш 3:7, Фессалоникисем патне 2-мӗш 3:7

+ 4:17 Ӗҫ-хӗл. 16:1, 1 Кор. 16:10, Тимофей патне 1-мӗш 1:2

+ 4:19 1 Кор. 11:34, 1 Кор. 16:5, 2 Кор. 1:15-16

+ 4:20 1 Кор. 2:4
+ 4:21 2 Кор. 10:2, 2 Кор. 13:2
+ 5:1 2 Кор. 12:21,
+ 5:3 Колоссӑсем патне 2:5
+ 5:5 2 Кор. 2:6, Тимофей патне 1-мӗш 1:20,

+ 5:6 Мф. 13:33, Лк. 13:21, Галатсем патне 5:9

+ 5:8 Мк. 8:15, Лк. 12:1

+ 5:9 Ефессем патне 5:11, Фессалоникисем патне 2-мӗш 3:14

+ 5:11 Фессалоникисем патне 2-мӗш 3:6
+ 5:12 Мк. 4:11,
+ 6:1 Мф. 18:17
+ 6:2 Мф. 19:28
+ 6:5 1 Кор. 15:34
+ 6:7 Мф. 5:39-40

+ 6:9 Галатсем патне 5:21, Ефессем патне 5:5, Еврейсем патне 13:4

+ 6:10 Мк. 7:21-23, Галатсем патне 5:19-21

+ 6:11 Ефессем патне 2:2, Ин. 13:8, Ефессем патне 5:26, Тит патне 3:5, Еврейсем патне 10:22

+ 6:12 1 Кор. 10:23
+ 6:15 Ефессем патне 5:30
+ 6:16 Мк. 10:7-8, Ефессем патне 5:31
+ 6:17 Ефессем патне 4:4

+ 6:18 Галатсем патне 5:19, Ефессем патне 5:3, Фессалоникисем патне 1-мӗш 4:3

+ 6:19 Римсем патне 14:7

+ 6:20 Петрӑн 2-мӗш 2:1, 1 Кор. 7:23

+ 7:5 Мф. 4:3, Фессалоникисем патне 1-мӗш 3:5

+ 7:6 2 Кор. 8:8

+ 7:7 Мф. 19:11-12, 1 Кор. 12:4, Петрӑн 1-мӗш 4:10

+ 7:9 Тимофей патне 1-мӗш 5:14
+ 7:10 Мк. 10:9
+ 7:11 Мк. 10:11
+ 7:16 Петрӑн 1-мӗш 3:1
+ 7:18 Ӗҫ-хӗл. 15:1-2, Галатсем патне 5:2

+ 7:19 Римсем патне 2:28-29, Галатсем патне 3:28, Галатсем патне 5:6, Колоссӑсем патне 3:11

+ 7:22 Ин. 8:32, Иаков ҫырӑвӗ 2:12, Петрӑн 1-мӗш 2:16, Римсем патне 6:18, 2 Кор. 3:17, Галатсем патне 5:1, Филимон патне 1:16, Римсем патне 6:22

+ 7:23 1 Кор. 6:20,
+ 7:25 2 Кор. 8:10-11
+ 7:30 2 Кор. 6:10
+ 7:31 Петрӑн 1-мӗш 4:7, Иоанӑн 1-мӗш 2:17
+ 7:32 Мф. 6:25, Лк. 10:41
+ 7:38 Еврейсем патне 13:4
+ 7:39 Римсем патне 7:2

+ 8:1 Ӗҫ-хӗл. 15:20, Ӗҫ-хӗл. 15:29, 1 Кор. 13:4-13

+ 8:2 Галатсем патне 6:3

+ 8:3 Галатсем патне 4:9

+ 8:6 Ефессем патне 4:6, Ин. 1:3, Римсем патне 11:36, Колоссӑсем патне 1:16, Еврейсем патне 1:2

+ 8:7 1 Кор. 10:28-29

+ 8:8 Мк. 7:19, Ӗҫ-хӗл. 10:12-15, Римсем патне 14:14

+ 8:10 Римсем патне 14:1, Ӗҫ-хӗл. 15:29, 1 Кор. 10:19, Апокалипсис 2:14

+ 8:11 Римсем патне 14:15

+ 8:13 Римсем патне 14:21

+ 9:1 Фессалоникисем патне 1-мӗш 2:6-7, Филимон патне 1:8, Ӗҫ-хӗл. 9:3-6

+ 9:4 Фессалоникисем патне 2-мӗш 3:8-9

+ 9:5 Мк. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, Ӗҫ-хӗл. 1:14, 1 Кор. 9:5, Галатсем патне 1:19, Мк. 1:30

+ 9:6 Ӗҫ-хӗл. 4:36, Ӗҫ-хӗл. 13:2, Ӗҫ-хӗл. 15:36, Галатсем патне 2:9

+ 9:7 2 Кор. 10:4, Тимофей патне 2-мӗш 2:3,

+ 9:9 Тимофей патне 1-мӗш 5:18

+ 9:10 Римсем патне 4:23-24, Тимофей патне 2-мӗш 2:6

+ 9:11 Римсем патне 15:27, Галатсем патне 6:6
+ 9:14 Лк. 10:7, Тимофей патне 1-мӗш 5:18
+ 9:15 Ӗҫ-хӗл. 18:3
+ 9:16 Римсем патне 1:14
+ 9:17 Галатсем патне 2:7
+ 9:18 2 Кор. 11:7, 2 Кор. 11:9
+ 9:19 2 Кор. 4:5
+ 9:20 Ӗҫ-хӗл. 16:3, Ӗҫ-хӗл. 21:23-26

+ 9:21 Римсем патне 2:12, Римсем патне 2:14, Галатсем патне 2:3

+ 9:22 2 Кор. 11:29, 1 Кор. 10:33

+ 9:24 Галатсем патне 5:7

+ 9:25 Петрӑн 1-мӗш 5:4, Филиппӑсем патне 3:14, Тимофей патне 2-мӗш 2:5

+ 10:11 Римсем патне 4:23
+ 10:12 Римсем патне 11:20-21
+ 10:13 1 Кор. 1:9, Петрӑн 2-мӗш 2:9
+ 10:14 Иоанӑн 1-мӗш 5:21

+ 10:16 Мк. 14:22-23, Ин. 6:51, 1 Кор. 11:23-26

+ 10:17 Римсем патне 12:5, 1 Кор. 12:12-13, Ефессем патне 4:25

+ 10:19 Ӗҫ-хӗл. 15:29, 1 Кор. 8:4, Апокалипсис 2:14

+ 10:21 2 Кор. 6:15
+ 10:23 1 Кор. 6:12
+ 10:24 1 Кор. 13:5, Филиппӑсем патне 2:21
+ 10:25 1 Кор. 8:7
+ 10:27 Лк. 10:8
+ 10:30 Римсем патне 14:6
+ 10:31 Колоссӑсем патне 3:17
+ 10:32 1 Кор. 8:13, Римсем патне 14:13
+ 10:33 1 Кор. 9:22, 2 Кор. 12:14

+ 11:1 1 Кор. 4:16, Фессалоникисем патне 1-мӗш 1:6, Фессалоникисем патне 2-мӗш 3:7

+ 11:3 Ефессем патне 1:22, Ефессем патне 4:15, Ефессем патне 5:23, Ин. 14:28, 1 Кор. 15:24

+ 11:5 Лк. 2:36, Ӗҫ-хӗл. 21:9
+ 11:11 Галатсем патне 3:28
+ 11:18 1 Кор. 1:10-12
+ 11:19 Иоанӑн 1-мӗш 2:19
+ 11:23 Галатсем патне 1:12
+ 11:24 Лк. 22:19
+ 11:25 Лк. 22:20
+ 11:27 Ин. 6:53-56
+ 12:1 1 Кор. 14:1
+ 12:2 Ефессем патне 2:12
+ 12:3 Иоанӑн 1-мӗш 4:2-3
+ 12:4 Римсем патне 12:6, Ефессем патне 4:4-6
+ 12:5 Римсем патне 12:7
+ 12:6 Филиппӑсем патне 2:13
+ 12:9 Мф. 17:20, 1 Кор. 13:2

+ 12:10 Мк. 16:17, Ӗҫ-хӗл. 2:4, Ӗҫ-хӗл. 10:46, 1 Кор. 14:2

+ 12:12 Римсем патне 12:5, 1 Кор. 10:17, Ефессем патне 4:25

+ 12:13 Галатсем патне 5:6, Ефессем патне 2:14, Колоссӑсем патне 3:11

+ 12:26 Римсем патне 12:15

+ 12:27 Римсем патне 12:5, Ефессем патне 1:23, Ефессем патне 4:12, Колоссӑсем патне 1:18, Колоссӑсем патне 1:24

+ 12:28 Ӗҫ-хӗл. 11:27, Ефессем патне 4:11

+ 12:31 1 Кор. 14:1, 1 Кор. 14:39

+ 13:2 Ӗҫ-хӗл. 2:18, Мф. 17:20, Мк. 11:23, 1 Кор. 12:9

+ 13:11 Ефессем патне 4:14

+ 13:12 Мф. 5:8, Иоанӑн 1-мӗш 3:2, 1 Кор. 8:3, Галатсем патне 4:9

+ 14:1 1 Кор. 16:14, 1 Кор. 12:1
+ 14:15 Иаков ҫырӑвӗ 5:13, Ефессем патне 5:19
+ 14:16 2 Кор. 1:20, Апокалипсис 3:14

+ 14:20 Ефессем патне 4:14, Мф. 18:3, 1 Кор. 2:6

+ 14:22 Ӗҫ-хӗл. 2:6
+ 14:23 Ӗҫ-хӗл. 2:13
+ 14:26 2 Кор. 12:19, 2 Кор. 13:10

+ 14:29 Иоанӑн 1-мӗш 4:1, Фессалоникисем патне 1-мӗш 5:20-21

+ 14:34 Тимофей патне 1-мӗш 2:11-12, Петрӑн 1-мӗш 3:1, Ефессем патне 5:22, Колоссӑсем патне 3:18

+ 14:39 1 Кор. 12:31, 1 Кор. 14:1
+ 14:40 Колоссӑсем патне 2:5
+ 15:2 Галатсем патне 3:4
+ 15:3 Лк. 24:27
+ 15:5 Лк. 24:34, Лк. 24:36

+ 15:7 Ӗҫ-хӗл. 12:17, Лк. 24:50, Ӗҫ-хӗл. 1:3-4

+ 15:8 2 Кор. 12:11
+ 15:9 Ефессем патне 3:7-8, Ӗҫ-хӗл. 8:3
+ 15:10 2 Кор. 11:23, Колоссӑсем патне 1:29

+ 15:12 Ӗҫ-хӗл. 23:8, Тимофей патне 2-мӗш 2:18

+ 15:17 Римсем патне 4:25

+ 15:18 Фессалоникисем патне 1-мӗш 4:16, Апокалипсис 14:13

+ 15:20 Фессалоникисем патне 1-мӗш 4:14, Тимофей патне 2-мӗш 2:8, Ӗҫ-хӗл. 26:23, Колоссӑсем патне 1:18, Апокалипсис 1:5

+ 15:21 Римсем патне 5:12-18

+ 15:23 Фессалоникисем патне 1-мӗш 4:16

+ 15:24 Петрӑн 1-мӗш 3:22, Римсем патне 8:38, Ефессем патне 1:21, Лк. 1:33, Апокалипсис 11:15

+ 15:25 Еврейсем патне 2:8

+ 15:27 Ефессем патне 1:22

+ 15:28 Ин. 14:28, Ефессем патне 1:23, Колоссӑсем патне 3:11

+ 15:30 2 Кор. 11:26
+ 15:31 Фессалоникисем патне 1-мӗш 2:19
+ 15:34 1 Кор. 6:5
+ 15:36 Ин. 12:24

+ 15:42 Филиппӑсем патне 3:21, Колоссӑсем патне 3:1

+ 15:47 Ин. 3:13, Ин. 6:38

+ 15:51 Филиппӑсем патне 3:21

+ 15:52 Мф. 24:31, Фессалоникисем патне 1-мӗш 4:16, Апокалипсис 11:15, Фессалоникисем патне 1-мӗш 4:15, Филиппӑсем патне 3:21

+ 15:53 2 Кор. 5:2-4

+ 15:55 Тимофей патне 2-мӗш 1:10, Еврейсем патне 2:14-15

+ 15:56 Римсем патне 4:15, Римсем патне 7:8

+ 15:57 Римсем патне 8:37

+ 16:1 Ӗҫ-хӗл. 24:17, Римсем патне 15:25-28, Галатсем патне 2:10

+ 16:2 Ӗҫ-хӗл. 20:7, Апокалипсис 1:10, 2 Кор. 8:3, 2 Кор. 9:3

+ 16:3 Ӗҫ-хӗл. 18:27, 2 Кор. 3:1, Ӗҫ-хӗл. 24:17, Римсем патне 15:25-28

+ 16:5 Ӗҫ-хӗл. 19:21, 2 Кор. 1:16
+ 16:8 Ӗҫ-хӗл. 2:1
+ 16:10 Ӗҫ-хӗл. 16:1, 1 Кор. 4:17

+ 16:12 Ӗҫ-хӗл. 18:24, Ӗҫ-хӗл. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5, 1 Кор. 4:6

+ 16:13 Мф. 25:13, Фессалоникисем патне 2-мӗш 2:15

+ 16:14 1 Кор. 14:1

+ 16:15 1 Кор. 1:16

+ 16:16 Филиппӑсем патне 2:29, Фессалоникисем патне 1-мӗш 5:12-13, Тимофей патне 1-мӗш 5:17

+ 16:19 Ӗҫ-хӗл. 18:2, Римсем патне 16:3, Тимофей патне 2-мӗш 4:19

+ 16:20 Римсем патне 16:16

+ 16:21 Галатсем патне 6:11, Колоссӑсем патне 4:18, Фессалоникисем патне 2-мӗш 3:17, Филимон патне 1:19

+ 16:22 Римсем патне 9:3, Галатсем патне 1:8, Апокалипсис 22:20

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/CHV/CHV/1-Ҫӗнӗ%20Халал,%202009/Ҫӗнӗ-Халал__Tran.azw3

Ҫӗнӗ Халалри Сӑмахсене Ӑнлантарни

Ҫӗнӗ Халалри Сӑмахсене Ӑнлантарни

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. Е

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. П

13. Р

14. С

15. Ҫ

16. Т

17. У

18. Ӳ

19. Ф

20. Х

21. Ч

22. Ш

23. Ы

24. Э

Ӑнлантарни

Аарон – Моисейӑн пиччӗшӗ. Еврей халӑхӗ Турӑран Моисей урлӑ Саккун илсессӗн Аарон малтанхи священник пулнӑ. Саккунпа килӗшӳллӗн Аарон ӑрӑвӗнчи ҫынсене ҫеҫ священника лартма юранӑ.

Авель – Адампа Евӑн ывӑлӗ. Ӑна Каин ятлӑ пиччӗшӗ кӗвӗҫнипе вӗлернӗ, мӗншӗн тесен Турӑ Авель парнине йышӑннӑ, унӑнне вара йышӑнман. Шӑллӗне вӗлерсе ҫылӑха кӗнӗшӗн Турӑ Каина айӑпланӑ: ҫӗрӗ-шывӗнчен хӑваласа ярса, тӗнче тӑрӑх ҫапкаланса ҫӳремелле тунӑ.

Авраам – Христос Ҫураличчен 2000 ҫула яхӑн маларах ҫуралнӑ. Еврейсен тата ытти халӑхсен ӑру пуҫӗ, мӑн аслашшӗ. Авраам Турра пӗтӗм чунтан-вартан ӗненнин тӗслӗхӗ пулса тӑрать, вӑл хӑйӗн ывӑлне Турра парнелӗхе кӳме те хатӗр пулнӑ. Турӑ Авраама тата унӑн ӑрӑвне суйласа илсе пил панӑ. Авраама Ҫӗнӗ Халалра Иисус Христоса ӗненекен мӗн пур ҫынсен ӑру пуҫӗ, «ӗненӳ ашшӗ» тенӗ.

Адам – Турӑ пултарнӑ чи малтанхи этем, ун хыҫҫӑн Вӑл унӑн арӑмне Евӑна пултарнӑ. Малтанах вӗсем райра пурӑннӑ, каярахпа вара Хӑй хушнине итлеменшӗн Турӑ вӗсене райран хӑваласа янӑ. Вӗсен Авель, Каин, Сиф ятлӑ ачисем пулнӑ.

Аллӑмӗш кун уявӗ – вырма вӑхӑчӗ вӗҫленнӗ ятпа паллӑ тӑвакан уяв. Иудей тӗнӗнчи чи пысӑк уявсенчен пӗри, ӑна Пасха иртсен аллӑмӗш кун уявлаҫҫӗ. Шӑпах ҫавӑн чухне, Ҫӑлаканӑмӑра пӑталани (ун хыҫҫӑн Вӑл чӗрӗлсе тӑнӑ) аллӑ кун иртсен, апостолсем ҫине Святой Сывлӑш аннӑ, вара вӗсем хӑйсем малтан пӗлмен чӗлхесемпе калаҫма тытӑннӑ. Ҫакӑ Ырӑ Хыпара пӗтӗм тӗнчипе ӳкӗтлесе вӗрентме пуҫланине пӗлтернӗ. (Апостол сӑмаха пӑхӑр.)

Аминь – еврейларан куҫарсан «чӑн, ҫапла» тени пулать. Кӗлӗсенче, ӳкӗтсенче, апостолсен ҫырӑвӗсенче тата ыттисенче юлашки сӑмах вырӑнне усӑ кураҫҫӗ.

Ангел – тӳпери ӳт-пӳсӗр пирӗшти; унӑн кӑмӑл-ирӗк, ӑс-хакӑл, вӑй-хӑват пур. Ангелсем – Турӑ пултарнисенчен чи пахисем, Турӑ хушнипе вӗсем ҫынсене пулӑшаҫҫӗ.

Апостол – грекларан куҫарсан «янӑскер» тени пулать. Апостол – Турӑ ирӗкне пӗлтерме тата пурнӑҫлама суйласа илнӗ Христосӑн вӗренекенӗ. Ытларах чухне апостол тесе Иисусӑн чи ҫывӑх вун икӗ вӗренекенне тата Павела калаҫҫӗ. Ӑна Хуҫамӑр Хӑй тӳпене ҫӗкленнӗ хыҫҫӑн Турӑшӑн ӗҫлесе тӑма чӗнсе илнӗ. Апостолсем Христос вӗрентӗвне пӗтӗм тӗнчипе сарса тата хӑйсен ӳкӗчӗсене хӑватсем кӑтартнипе ҫирӗплетсе христиансен нумай-нумай ушкӑнӗсене никӗсленӗ, вӗсене ертсе пынӑ.

Ареопаг – Афины хулинчи тӳпемлӗ вырӑн ячӗ, унта туса ирттернӗ аслӑ суда та ҫаплах каланӑ.

Ассарий – Рим империйӗнчи пӑхӑр вак укҫа, динарийӗн 1/16 пайӗ патнелле.

Вавилон – хальхи Ирак ҫӗр-шывӗнчи авалхи хула. Авалхи Халал саманинче Вавилон империйӗ еврей халӑхӗн чи хаяр тӑшманӗ пулнӑ. Ҫӗнӗ Халалра «Вавилон» – Турра хисеплеменнин, Турра курайманнин символӗ, шуйттан патшалӑхӗ. Тӗслӗхрен, Апостолсен Ӗҫӗ-хӗлӗ Кӗнекере тата Апокалипсис Кӗнекере Вавилона ҫапла хак панӑ.

Валаам – Моисей вӑхӑтӗнчи пророк. Моав патши Валак ӑна Израиль халӑхне ылханма хушнӑ, анчах та Турӑ Валаама ҫакна тума чарнӑ.

Вӑхӑт шучӗ – авалхи Израиль ҫыннисем ҫӗнӗ кун каҫхине пуҫланать тесе шутланӑ. Хӗвел ансан хӗвел тухичченхи ҫӗрлехи вӑхӑт тӑватӑ хурал черетне пайланнӑ, хӗвел тухсан хӗвел аничченхи кӑнтӑрлахи вӑхӑт вун икӗ сехете пайланнӑ.

Веельзевул – усалсен пуҫлӑхӗн, шуйттанӑн, пӗр ячӗ.

Вун иккӗшӗ – Апостол сӑмаха пӑхӑр.

Галилея – Палестинӑн ҫурҫӗр пайӗнчи ҫӗрӗ-шывӗ. Нумай ӗмӗрсем хушши ҫак ҫӗр-шывпа урӑх патшалӑхсем хуҫаланнӑ; Христос вӑхӑтӗнче кунта еврейсем те, урӑх халӑх ҫыннисем те пурӑннӑ. Унти чылай еврей ытти халӑхсемпе хутӑшса кайнӑ, апла пулин те вӗсем Моисей тӗнне тытса пынӑ. Иудейӑра пурӑнакан еврейсем вӗсем ҫине тӗттӗм кӗтесре пурӑнакансем ҫине пӑхнӑ пек мӑнкӑмӑллӑн пӑхнӑ. Иисус Христосӑн ачалӑхӗпе ҫамрӑклӑхӗ Галилейӑри Назарет хулинче иртнӗ.

Гоморра – Содомпа Гоморра сӑмахсене пӑхӑр.

Давид – Израилӗн чи чаплӑ патши, вӑл патшара Христос Ҫураличченхи 1000-мӗш ҫулсенчен пуҫласа ларнӑ. Ҫӗр-шыва ӑслӑн ертсе пырса, ҫар ӗҫне питӗ аван пӗлсе вӑл Израильтен аслӑ патшалӑх туса хунӑ, Иерусалима вара ҫав патшалӑхӑн тӗп хули тунӑ. Турӑ ирӗкне пурнӑҫласа Давид тӑнӑҫлӑхпа тӗрӗслӗхшӗн ҫуннӑ. Вӑл псаломсем – Турра мухтакан юрӑсем – нумай хывнӑ. Пророксем Христос ҫураличчен чылай малтан Вӑл Давид ӑрӑвӗнчен тухасса каланӑ.

Диакон – грекларан куҫарсан «пулӑшакан» тени пулать. Малтанхи христиансен ушкӑнӗнче диаконсем ытларах хуҫалӑх ыйтӑвӗсемпе ӗҫленӗ: тӗслӗхрен, чухӑнсене панӑ пулӑшӑва (укҫа-тенкӗ, апат-ҫимӗҫ т. ыт. те) валеҫекенсем пулнӑ.

Диаконисса – хӗрарӑм-диакон. (Диакон сӑмаха пӑхӑр.)

Динарий – Рим империйӗнчи кӗмӗл укҫа. Тара тытнӑ ҫыннӑн пӗр кунлӑх ӗҫ укҫи пӗр динарие яхӑн пулнӑ.

Драхма – Грецири кӗмӗл укҫа. Вӑтамран Рим империйӗнчи динарийпе тӳр килет. (Динарий сӑмаха пӑхӑр.)

Ева – Адам сӑмаха пӑхӑр.

Евангели – авалхи грек чӗлхинче ку сӑмах «Ырӑ Хыпар» тенине пӗлтерет. Ырӑ Хыпар вӑл – Ҫӑлаканӑмӑр Иисус Христос ҫинчен, Вӑл ҫурални ҫинчен, Турӑшӑн тӑрӑшни ҫинчен, Унӑн вӗрентӗвӗ ҫинчен, вилӗмӗ ҫинчен тата вилӗмрен чӗрӗлсе тӑни ҫинчен калакан хыпар. Ҫӑлаканӑмӑр ҫинчен ҫырса кӑтартнӑ тӑватӑ кӗнекене каярахпа ҫапла калама пуҫланӑ.

Евнух – кастарнӑ арҫын. Ӗлӗк-авал евнухсем патша гаремӗсене хуралланӑ. Тепӗр чухне вӗсем патша таврашӗнче самаях пысӑк витӗм кӳрекен ҫынсем, патша ҫумӗнчи аслӑ улпутсем пулса тӑнӑ.

Епископ – грекларан куҫарсан «упраса, пӑхса тӑракан» тенине пӗлтерет. Малтанхи христиансен ушкӑнӗнче вӗсене пресвитер тесе те каланӑ. (Пресвитер сӑмаха пӑхӑр.)

Иаков – Исаакпа Ревекка ывӑлӗ, Авраам мӑнукӗ. Иаковӑн Исав ятлӑ йӗкӗреш пӗртӑванӗ пулнӑ. Исав кӑшт маларах ҫуралнӑ пулин те, Иаков, хӑйне Турӑ суйласа илнӗ пирки, малтанхи ывӑлӑн тивӗҫӗсене тата ашшӗн пилне илнӗ. Иаковӑн вун икӗ ывӑл пулнӑ: Рувим, Симеон, Левий, Иуда, Дан, Неффалим, Гад, Асир, Иссахар, Завулон, Иосиф, Вениамин – каярахпа вӗсенчен еврей халӑхӗн вун икӗ сыпӑкӗ (йӑхӗ) пулса кайнӑ. Турӑ Иакова ҫӗнӗ ят панӑ – Израиль, ҫак ят унран пулса кайнӑ еврей халӑхӗн ячӗ пулса тӑнӑ.

Иеремия – Израилӗн аслӑ пророкӗ, вӑл Христос Ҫураличченхи 627-580-мӗш ҫулсенче Турӑшӑн ӗҫлесе тӑнӑ. Иеремия Турӑран пӑрӑнса кӗлеткесене пуҫҫапма пуҫланӑ еврейсене питӗ вӑйлӑн питленӗ, Иерусалим ҫыннисем Турра хисеплеменшӗн ҫак хулана аркатасса малтанах каласа хунӑ. Ҫавӑншӑн ӑна тӑтӑшах хӗсӗрленӗ.

Иерусалим – Израиль патшалӑхӗн тӗп хули. Ҫак хулара мӗн пур еврей сума сӑвакан Турӑ Ҫурчӗ пулнӑ. Каярахпа, малтанхи пӗрлӗхлӗ патшалӑх Ҫурҫӗрти патшалӑха (вӑл Израиль ятлах пулнӑ) тата Кӑнтӑрти патшалӑха (Иуда, е Иудея) пайланса кайсан, Иерусалим Кӑнтӑрти патшалӑхӑн тӗп хули пулса тӑнӑ.

Иисус Навин – Моисей пурӑннӑ вӑхӑтра унӑн пулӑшаканӗ пулнӑ, Моисей вилсессӗн вара ун вырӑнне юлнӑ, Израиль ҫыннисен ҫулпуҫӗ пулса тӑнӑ. Шӑпах та вӑл ертсе пынипе Израиль ҫыннисем хӑйсене Турӑ шантарнӑ ҫӗре – Ханаан ҫӗрне – туртса илнӗ.

Илия – Израилӗн аслӑ пророкӗ. Вӑл Израилӗн Турра пачах та хисеплемен патши Ахав вӑхӑтӗнче пурӑннӑ, патшана Турӑ енне ҫавӑрӑнма ӳкӗтленӗ. Хӑйӗн тӳрӗлӗхӗшӗн вӑл чӗрӗллех тӳпене илӗннӗ. Ҫӑлакан килес умӗн Ун валли ҫул хатӗрлемешкӗн Илия ҫӗр ҫине тавӑрӑнасса еврейсем ӗненнӗ.

Император – Рим империйӗнчи чи аслӑ пуҫлӑх. Ӑна Рим империне кӗрекен мӗн пур ҫӗрсен пуҫлӑхӗсемпе патшисем (тӗслӗхрен, Пилат тата Ирод) пӑхӑнса тӑнӑ.

Иоиль – Израилӗн аслӑ пророкӗ. Иоиль хӑҫан пурӑнни паллах мар, анчах вӑл Хуҫа Туррӑмӑрӑн кунӗ килесси ҫинчен нумай хутчен пророкла каланӑ. Ҫав кун тӗнчене суд тумашкӑн Турӑ Суйласа илни тепӗр хут ҫӗр ҫине килесси ҫинчен те малтанах пӗлтернӗ. Чылай ӗмӗр иртсессӗн Петр апостол Иисус Христос Хуҫамӑр ҫинчен каланӑ чухне унӑн сӑмахӗсемпе усӑ курнӑ.

Иона – Израилӗн аслӑ пророкӗ. Иона кит ӑшӗнче виҫӗ кун та виҫӗ каҫ пулнӑ; Христос Хӑйӗн ӳт-пӗвӗпе те ҫапла пулассине малтанах каласа хунӑ. Тата Ҫӗнӗ Халалра Иона хӑйӗн ӳкӗчӗпе Турра хисеплемен Ниневи ҫыннисене ӳкӗнтерни ҫинчен асӑннӑ.

Иосиф – Ҫӗнӗ Халалра ку ятлӑ темиҫе ҫынна асӑннӑ, вӗсенчен паллӑраххисем ҫаксем: 1) Иисус Христос Хуҫамӑр Амӑшӗн, Мариян, упӑшки. 2) Иаковӑн вун икӗ ывӑлӗнчен пӗри. (Иаков сӑмаха пӑхӑр.) Пӗртӑванӗсем ӑна кӗвӗҫнипе Египета чуралӑха сутнӑ; каярахпа Иосиф ҫак ҫӗр-шывӑн пуҫлӑхӗ пулса тӑнӑ. 3) Иисус Хуҫамӑра тирпейлесе пытарнӑ Аримафея хулинчи Иосиф.

Ирод – пӗр династири темиҫе патша ячӗ: 1) Аслӑ Ирод: Христос Ҫураличченхи 40-мӗш ҫултан пуҫласа Христос Ҫуралнӑ хыҫҫӑн 4-мӗш ҫулччен пӗтӗм Палестина пуҫлӑхӗ пулнӑ. Иисус Хуҫамӑр ҫуралнӑ хыҫҫӑнах Вифлеемри ачасене вӗлерсе тухма шӑпах вӑл хушнӑ. 2) Ирод Антипа, Аслӑ Иродӑн ывӑлӗ: 4-39-мӗш ҫулсенче Галилея пуҫлӑхӗ пулнӑ. Вӑл Шыва кӗртекен Иоана тытма тата вӗлерме хушнӑ; Христоса суд тунӑ чухне вӑл Унпа кӗске вӑхӑтлӑха курнӑҫнӑ. 3) 1-мӗш Ирод Агриппа, Аслӑ Иродӑн мӑнукӗ: 41-44-мӗш ҫулсенче Палестина пуҫлӑхӗ пулнӑ. Христиансене тискеррӗн хӗсӗрлекенӗ. 4) 2-мӗш Ирод Агриппа, 1-мӗш Ирод Агриппа ывӑлӗ, Павел апостол ун умӗнче сӑмах каланӑ; 70-мӗш ҫулсемччен Палестинӑн тӗрлӗ пайӗсен пуҫлӑхӗ пулнӑ, кайран Рима куҫса кайнӑ.

Исаак – Авраампа (Авраам сӑмаха пӑхӑр) Сарра ывӑлӗ. Вӑл Турӑ хӑйӗн ашшӗпе тунӑ килӗшӗве еткерлӗхе илме тивӗҫ пулнӑ.

Исав – Исаакӑн аслӑ ывӑлӗ, Иаковпа йӗкӗрешскер, унран кӑшт маларах ҫуралнӑ. Анчах та пӗррехинче вӑл, выҫса кайнӑскер, малтанхи ывӑлӑн тивӗҫӗсене Иаков шӑллӗне ясмӑк яшкилле сутса янӑ. (Иаков сӑмаха пӑхӑр.)

Исаия – Израилӗн аслӑ пророкӗ, вӑл Христос Ҫураличченхи VIII ӗмӗрте пурӑннӑ. Унӑн кӗнекинче Христос килесси ҫинчен, Унӑн асапӗсем ҫинчен, вилӗмӗ тата вилӗмрен чӗрӗлсе тӑни ҫинчен пророкла каланӑ.

Иссоп – Авалхи Халал вӑхӑтӗнчи йӑла-йӗркере сирпӗтме-сапма усӑ курнӑ сунчӑклӑ ӳсен-тӑран.

Иуда – Ҫӗнӗ Халалра ку ятлӑ темиҫе ҫынна асӑннӑ, вӗсенчен паллӑраххисем ҫаксем: 1) Авалхи Халалри Иаковӑн вун икӗ ывӑлӗнчен пӗри. Унӑн ӑрӑвне «иудейсем» (Иудейсем сӑмаха пӑхӑр) теме пуҫланӑ, вӗсем пурӑнакан Израиль ҫӗрне Иудея тенӗ. Давид патша та, Иисус Христос Хуҫамӑр та Иуда ӑрӑвӗнчен пулнӑ. 2) Христосӑн вӗренекенӗ, ҫавскер кайран Иисуса сутнӑ.

Иудейсем – чӑн малтанах Иуда (Иуда сӑмаха пӑхӑр) ӑрӑвӗнчи ҫынсене ҫапла каланӑ. Каярахпа ҫак ят «еврей» е «Израиль ҫынни» сӑмахсен синонимӗ пулса тӑнӑ пулин те, «иудейсем» тесе еврей халӑхне мар, еврей тӗнне тытса пыракансене каласси йӑлана кӗнӗ. Иоанн пӗлтернӗ Ырӑ Хыпарта «иудейсем» тесе тӑтӑшах еврей тӗнӗн ертӳҫисене каланӑ.

Иудея – Израилӗн кӑнтӑр пайӗнчи ҫӗрӗ. Каярахпа «Иудея» тесе Кӑнтӑрти патшалӑха калама пуҫланӑ. Ку патшалӑх малтан пӗрлӗхлӗ пулнӑ Израиль патшалӑхӗ пайланса кайсан йӗркеленнӗ. (Иуда, Иерусалим сӑмахсене пӑхӑр.)

Каин – Авель сӑмаха пӑхӑр.

Кӗлӗ чатӑрӗ – еврейсен сӑваплӑ вырӑнӗ, куҫарса ҫӳремелли пысӑк чатӑр. Израиль ҫыннисем пуш хирте ҫӳренӗ вӑхӑтра ҫав чатӑрта Турра пуҫҫапнӑ. Кӗлӗ чатӑрне Турӑ Моисея панӑ ӗлкепе тунӑ пулнӑ. Чи шалти пӳлӗмӗнче вунӑ пил-хушу (Пил-хушу сӑмаха пӑхӑр) ҫырнӑ чул хӑмасем упранакан арча ларнӑ. Ҫав чул хӑмасене Турӑ Моисея Синай тӑвӗ ҫинче панӑ. Соломон Иерусалимри Турӑ Ҫуртне тӑвиччен еврейсем кӗлӗ чатӑрӗнче Турра пуҫҫапнӑ, Ӑна парне кӳнӗ.

Кодрант – Рим империйӗнчи вак укҫа, динарийӗн (Динарий сӑмаха пӑхӑр) 1/64-мӗш пайӗ патнелле.

Корей – Моисейпа Аарона хирӗҫ пӑлхав ҫӗкленӗ Израиль ҫынни. Турӑ ӑна айӑпланӑ: Корейпа унӑн майлисене ҫӗр ҫӑтнӑ.

Ладан – хаклӑ йышши сӑмала, ӑна ҫунтарсан ырӑ шӑршӑллӑ тӗтӗм тухать. Ладана ятарласа тунӑ парне вырӑнӗнче ҫунтарни – Турра парне кӳнин пӗр тӗсӗ.

Левит – Левий сыпӑкӗнчи (ӑрӑвӗнчи) ҫын. Левий Иаков (Иаков сӑмаха пӑхӑр) ывӑлӗ пулнӑ. Левитсене Турӑшӑн ӗҫлесе тӑма уйӑрса лартнӑ. Аарон тӑхӑмӗнчи левитсем священникра ӗҫленӗ, ыттисем кӗлӗ вӑхӑтӗнче священниксене пулӑшса тӑнӑ.

Лот – Авраамӑн иккӗмӗш сыпӑкри тӑванӗ, вӑл Содом (Содомпа Гоморра сӑмахсене пӑхӑр) хулинче пурӑннӑ. Турӑ ҫак хулана пӗтерме шутланӑ та Лот патне ангелсем ярса ӑна хуларан ҫавӑрӑнса пӑхмасӑр тухса кайма хушнӑ. Лот арӑмӗ, итлемесӗр, ҫавӑрӑнса пӑхнӑ та тӑвар юпа пулса тӑнӑ.

Маннӑ – Израиль ҫыннисем пуш хирте хӗрӗх ҫул хушши ҫӳренӗ чухне Турӑ вӗсем валли тӳперен антарнӑ ҫимӗҫ.

Мелхиседек – Салим патши тата священник. Авраам вӑрҫӑран ҫӗнтерсе тавӑрӑннӑ чухне вӑл ӑна хирӗҫ тухса кӗтсе илнӗ, пилленӗ. Авраам ӑна вӑрҫӑра ҫӗнсе илнӗ пурлӑхӑн вуннӑмӗш пайне панӑ.

Мессия – еврейларан куҫарсан «Ҫу сӗрсе палӑртни (Турӑ Суйласа илни)» тени пулать. Христос сӑмаха пӑхӑр.

Мина – Грецири укҫа виҫи (0,5 кг кӗмӗл патнелле), хаклӑхӗпе вӑл 100 драхмӑпа танлашнӑ. (Драхма сӑмаха пӑхӑр.)

Мирӑ – ырӑ шӑршӑллӑ питӗ хаклӑ ҫу. Тӗрлӗ ҫӗрте усӑ курнипе пӗрлех ҫак ҫупа вилесене пытарма хатӗрленӗ чухне те усӑ курнӑ.

Моисей – Израилӗн чи аслӑ пророкӗ. Турӑ Израиль халӑхне Египетран илсе тухнӑ чухне тата еврейсем пуш хирте хӗрӗх ҫул хушши ҫӳренӗ чухне Турӑ чӗнсе илнипе вӑл халӑха ертсе пынӑ. Шӑпах Моисей урлӑ Турӑ Хӑйӗн халӑхне, еврейсене, халал тата саккун панӑ. Ҫав саккуна еврейсен ҫирӗп тытса пымалла пулнӑ. (Саккун сӑмаха пӑхӑр.)

Налук пухакан – Рим пуҫлӑхӗсем валли хырҫӑ-налук пухакансем, халӑхра вӗсене пусмӑрҫӑ сӑнарӗпе танлаштарнӑ. Налук пухакансем Рим империйӗн аллине кӗрсе ӳкнӗ ҫӗрсенче Римшӑн ӗҫлесе тӑнӑ. Халӑха хӗстернӗрен, ҫаратнӑран ҫынсем вӗсене курайман.

Ниневи – ӗлӗк-авал хӑватлӑ пулнӑ Ассири патшалӑхӗн тӗп хули. Ҫылӑх ӑшне путнӑ Ниневи ҫыннисене ӳкӗнме чӗнмешкӗн Турӑ Иона пророка янӑ. Иона ӳкӗтне итлесе Ниневи ҫыннисем ӳкӗннӗ, вара ҫав хула Турӑ айӑплавӗнчен хӑтӑлса юлнӑ.

Ной – ҫӗр ҫинчи халӑх Турӑ ирӗкне пӑхӑнми пулнӑ чухне Ной Турра пӗтӗм чунтан парӑннӑ ҫын пулнӑ. Ҫавӑнпа та Турӑ, Хӑй пултарнӑ этемсене пурне те шыв илтерсе пӗтерме шутласан, Ноя пысӑк карап тума хушнӑ. Ной ҫав карап ҫине хӑйӗн пӗтӗм кил-йышӗпе ларнӑ та вилӗмрен ҫӑлӑннӑ.

Осанна – еврейларан куҫарсан «ҫӑлсамччӗ», авалхи еврейсен кӗлӗре каланӑ сӑмахӗ, вӑл савӑннине тата ырланине пӗлтернӗ. Ашак ҫине ларса Иерусалима кӗрекен Иисус Христоса еврейсем ҫапла кӑшкӑрса кӗтсе илнӗ.

Пасха – иудейсен тӗп уявӗсенчен пӗри. Еврейсем ӑна Египет чуралӑхӗнчен хӑтӑлнине паллӑ туса ҫуркунне уявланӑ. Пасха хыҫҫӑн Тутлӑлла пӗҫернӗ ҫӑкӑр уявӗ пуҫланнӑ: пӗр эрне хушши еврейсем йӳҫӗтмесӗр пӗҫернӗ ҫӑкӑр кӑна ҫинӗ (Ҫӗнӗ Халалра Пасха тата Тутлӑлла ҫӑкӑр уявӗ пӗр уяв шутланать). Иисус Христос Хуҫамӑра пӑталани тата Вӑл чӗрӗлсе тӑни Пасха кунӗсенче пулса иртнӗ, ҫавӑнпа та Пасха (Мункун) христиансен тӗп уявӗ – Христос вилӗмрен чӗрӗлнине палӑртакан уяв – пулса тӑнӑ.

Пил-хушу – кӗскен пӗтӗмлетсе каланӑ Турӑ панӑ тӗп йӗрке. Турӑ Моисей урлӑ еврейсене вунӑ тӗп пил-хушу панӑ, халӑхӑн ҫав пил-хушусене ҫирӗп тытса пымалла пулнӑ.

Пресвитер – грекларан куҫарсан «асли» тени пулать. Малтанхи христиансен ушкӑнӗнче пресвитерсем чун-чӗм ертӳҫин тата йӗркене пӑхса тӑраканӑн ӗҫне пурнӑҫланӑ. Пресвитера апостолсем лартнӑ е халӑх суйланӑ, анчах та яланах алӑ хурас йӑлана туса ирттернӗ: апостолсем (е вӗсен ӗҫне тӑсакансем) кӗлӗ туса пулас пресвитер ҫине алӑ хунӑ, ҫапла майпа ӑна ӑнӑҫлӑ ӗҫлемешкӗн Святой Сывлӑшӑн ырӑлӑхне панӑ. Ялан тенӗ пекех, ӗненекен ушкӑнра темиҫе пресвитер пулнӑ, вӗсем ушкӑнӑн ӗҫне канашласа йӗркелесе пынӑ.

Претори – Рим лартнӑ пуҫлӑхӑн тивӗҫӗсене туса тӑмалли вырӑнӗ. Преторире тӗрлӗ ҫурт-йӗр, картиш тата тӗрме пулнӑ.

Притвор – Иоанн пӗлтернӗ Ырӑ Хыпарта тата Апостолсен Ӗҫӗ-хӗлӗнче Соломон притворне асӑннӑ. Притвор тесе тӑррине витнӗ колоннадӑна каланӑ.

Пророк – Турӑ Хӑйӗн ирӗкне ҫынсене пӗлтермешкӗн суйласа илнӗ ҫын. Турӑ Сывлӑшӗн витӗмӗпе калаҫса, пророксем малашне мӗн пулассине кӑна уҫса паман, питлесе те ӳкӗтлесе, ҫынсене ҫылӑхсенчен ӳкӗнме, Турӑ енне ҫавӑрӑнма чӗннӗ. Пророксем Христос ҫураличчен чылай малтан ҫӗр ҫинчи пурӑнӑҫӗнче Унпа мӗн-мӗн пулассине пӗлтернӗ. Авалхи Халалра пророксем ҫырнӑ кӗнекесем нумай, – вӗсене кӗнеке ячӗсенченех пӗлме пулать. Ҫӗнӗ Халал хыҫҫӑнхи Чиркӳсенче те пророкла каланисем пулнӑ.

Раав – Иерихон хулинче пурӑннӑ аскӑн хӗрарӑм. Иисус Навин ертсе пынипе еврейсем ҫак хулана тытса илме шухӑшланӑ. Раав еврей сӑнавҫисене хӑй патӗнче пытарса хӑварнӑ. Ҫавӑншӑн вара, еврейсем хулана ҫӗнсе илсе халӑхне пӗтерсен, Раава чӗрӗ хӑварнӑ.

Равви – еврейларан куҫарсан «аслӑскерӗм», «вӗрентекен» тени пулать. Еврейсем тӗн вӗрентӳҫисене ҫапла хисеплесе каланӑ.

Ревекка – Исаак (Исаак сӑмаха пӑхӑр) арӑмӗ, Иаковпа Исав амӑшӗ. Иакова ашшӗн пилне илме шӑпах вӑл пулӑшнӑ.

Саддукейсем – Иисус Христос вӑхӑтӗнчи еврейсен тӗн ушкӑнӗсенчен пӗри. Саддукейсем саккуна питӗ ҫирӗп тытса пынӑ, анчах та, фарисейсемпе танлаштарсан, сӑмах вӗҫҫӗн ҫӳрекен халапсене тата пророксем ҫырнисене, вилнисем чӗрӗлсе тӑрассине, ангелсемпе усал сывлӑшсем пуррине йышӑнман. Синедрионра ларакансенчен ытларахӑшӗ саддукей пулнӑ.

Саккун – Турӑ Хӑйӗн халӑхне туса панӑ йӗркесен пуххи. Ҫав саккуна Вӑл Моисея Синай тӑвӗ ҫинче панӑ. Саккун икӗ пайран тӑнӑ: вунӑ тӗп пил-хушуран (Пил-хушу сӑмаха пӑхӑр) тата кулленхи пурӑнӑҫра еврейсен хӑйсене епле тытмалли ҫинчен каланисенчен. Саккун чи малтанах Турӑ халӑхне чун-чӗм тата ӳт-пӳ тӗлӗшӗнчен упраса хӑварма, пӗтӗм еврей халӑхӗ кӗтекен Турӑ Суйласа илни киличчен ӑна Турӑран пӑрӑнтармасӑр илсе пыма кирлӗ пулнӑ. Саккуна Библин малтанхи пилӗк кӗнекинче ҫутатса панӑ, ҫав пилӗк кӗнекене тата Моисей (Моисей сӑмаха пӑхӑр) кӗнекисем тесе те калаҫҫӗ.

Саккун вӗрентӳҫисем – Моисей саккунне лайӑх пӗлекен ҫынсем. Саккун вӗрентӳҫисем саккун текстне ҫӗнӗрен ҫыра-ҫыра илнӗ (текста вӗсем нимӗнле тӳрлетӳсем те кӗртмен), халӑх саккуна епле тытса пынине тимлӗн асӑрхаса тӑнӑ, еврей халӑхне саккун йӗркисене вӗрентнӗ.

Самари – Израилӗн варринче вырнаҫнӑ ҫӗр. Иисус Христос вӑхӑтӗнче Самарире Азирен куҫарса килнӗ халӑхсемпе хутӑшса кайнӑ еврейсен тӑхӑмӗсем пурӑннӑ. Самари ҫыннисен тӗнӗ иудейсен тӗнне ҫывӑх пулнӑ пулин те, кӑштах уйӑрӑлса тӑнӑ. Ҫак икӗ халӑх пӗр-пӗринпе килӗштерсе пурӑнман.

Самуил – еврейсен пророкӗ, Израилӗн (Христос Ҫураличченхи 1130-мӗш ҫулсем патнелле) юлашки аслӑ тӳри. Израильте, аслӑ влаҫа Турӑ суйласа илнӗ тӳресем тытса пынӑ ҫӗр-шывра, Самуил хыҫҫӑн влаҫ патшасен аллине куҫнӑ. Турӑ хушнипе Самуил чи малтанхи патшана – Саула – патшана ларма ҫу сӗрсе палӑртнӑ.

Сарра – Авраам (Авраам сӑмаха пӑхӑр) арӑмӗ. Саррӑн ача пулман, ватӑлсассӑн тин, Турӑ сӑмах панипе, унӑн Исаак ятлӑ ывӑл ҫуралнӑ.

Сӑваплӑ, сӑвапли – Библире ку сӑмах чи малтанах Турра тата Ӑна валли ятарласа уйӑрнӑ мӗнпурӑшне: Турӑ Ҫуртне, Турра кӗлтунӑ чухне усӑ куракан япаласене, Ӑна пуҫҫапакан ҫынсене (Авалхи Халалра – Израиль халӑхне, Ҫӗнӗ Халалра – Чиркӗве) пӗлтерет. Унсӑр пуҫне, ҫак сӑмахах харкам хӑйӗн чун-чӗм тасалӑхӗпе пахалӑхӗн чи ҫӳллӗ шайне те пӗлтерме пултарать.

Сӑваплӑ Ҫырни – е Библи – Турӑ суйласа илнӗ ҫынсем, пророксемпе апостолсем, Турӑ Сывлӑшӗ хавхалантарнипе ҫырнӑ кӗнекесем. Ҫырни Авалхи тата Ҫӗнӗ Халал пайсенчен тӑрать. Ҫӗнӗ Халала (I ӗмӗр варри) ҫыриччен «Ҫырни» тесе Авалхи Халал кӗнекисене каланӑ.

Синагога – еврейсен пӗрле кӗлӗ тумалли, Сӑваплӑ Ҫырнине вуламалли тата вӗренмелли пухӑвӗ; ҫакнашкал пухусем иртекен ҫурта та синагога тенӗ. Еврейсем пурӑнакан кашни хуларах синагога пулнӑ.

Синай – хальхи Египет ҫӗрӗнчи ту, вӑл Вӑта ҫӗр тинӗсрен кӑнтӑралла вырнаҫнӑ. Ҫак ту ҫинче Турӑ Моисея саккун панӑ. (Саккун сӑмаха пӑхӑр.)

Синедрион – еврейсен аслӑ канашӗ. Канашра ҫитмӗл ҫынна яхӑн ларнӑ. Вӗсем патшалӑхри паллӑ ҫынсем пулнӑ: халӑх пуҫлӑхӗсем, священниксем, саккун вӗрентӳҫисем т. ытт. те. Канаша аслӑ священник ертсе пынӑ. Синедрион аслӑ суд тумалли вырӑн пулнӑ, унта политикӑпа тӗнӗн чи кирлӗ ыйтӑвӗсене те сӳтсе явнӑ.

Смирна – Мирӑ сӑмаха пӑхӑр.

Смоква – Палестинӑра ӳсекен смоква йывӑҫҫин, е фига йывӑҫҫин ҫимӗҫӗ (инжир).

Содомпа Гоморра – икӗ хула ячӗ. Ҫӗнӗ Халалра ку хуласем Турра хисеплеменнин тӗслӗхӗ пулса тӑраҫҫӗ. Вӗсенче пурӑнакансен ҫылӑхӗсемшӗн Содомпа Гоморра ҫине вутлӑ кӳкӗрт ҫумӑрӗ ярса Турӑ ҫак хуласене тӗппипех пӗтернӗ. (Лот сӑмаха пӑхӑр.)

Соломон – Давид ывӑлӗ, Израиль патши тата пысӑк ӑсчах. Вӑл патшара ларнӑ чухне Израиль аталанса кайнӑ. Шӑпах Соломон патшара ларнӑ чухне Иерусалимри Турӑ Ҫуртне тунӑ; унччен еврейсем Турра чатӑрта пуҫҫапнӑ. (Чатӑр сӑмаха пӑхӑр.)

Статир – Грецири кӗмӗл укҫа, тӑватӑ драхмӑпа танлашнӑ. (Драхма сӑмаха пӑхӑр.)

Ҫӑлакан – Христос сӑмаха пӑхӑр.

Ҫӗрпӳ, пинпӳ – Рим ҫарӗн офицерӗсем; ҫӗрпӳ – ҫӗр салтак пуҫлӑхӗ, пинпӳ – пин салтак пуҫлӑхӗ.

Ҫӳлти Патшалӑх – Турӑ Патшалӑхӗ сӑмаха пӑхӑр.

Ҫылӑх – Турӑ пил-хушӑвӗсене пӗлсе тӑнӑ ҫинчех е пӗлмесӗр пӑсни; Турра итлеменни тата пӑхӑнманни. Чи малтан Адампа Ева ҫылӑха кӗнӗ; вӗсем ҫылӑха кӗнӗ хыҫҫӑн пӗтӗм этемлӗх ҫылӑх тыткӑнне кӗрсе ӳкнӗ, этем вилӗмлӗ пулса тӑнӑ.

Талант – Грецири йывӑрӑш виҫи (30 кг ытларах). Ҫӗнӗ Халалра ку сӑмахпа ытларах чухне талант кӗмӗл пӗлтерӗшпе усӑ курнӑ, хакӗпе вӑл 6000 драхмӑпа танлашать. (Драхма сӑмаха пӑхӑр.)

Тупӑклӑх – вилнӗ ҫынна пытармалли вырӑн. Еврейсем ытларах чухне пытармалли ҫӗр хӑвӑлне ту хысакне алтса тунӑ.

Турӑ Патшалӑхӗ – ку сӑмах ҫаврӑнӑшӗ Турӑпа ҫын хушшинчи хутшӑнусем ҫинчен калать. Ҫынсем Ӑна хӑйсен Патши тесе йышӑнаҫҫӗ тата Унпа хутшӑнса пурӑнаҫҫӗ. Турӑ Патшалӑхӗн тулли пӗлтерӗшӗ Турӑ Суйласа илни тепре килсессӗн ҫеҫ уҫӑлать. Турӑ халӑхӗн тӑшманӗсене ҫӗнтерӗҫ, малтанхи тӗнче пӗтет, ун вырӑнне ҫӗнӗ тӗнче пулать. Ҫӗнӗ тӗнче ӗмӗрлӗх килӗшӳлӗхпе тулӗ, унта нимӗнле усал та пулмӗ. Анчах та Турӑ Патшалӑхне малашлӑхра кӑна курмалла мар, вӑл халех пуҫланать. Ҫынсем хушшинче юратупа килӗшӳ пур ҫӗрте, ҫынсем Турӑ ирӗкӗ хыҫҫӑн кайнӑ ҫӗрте Турӑ Патшалӑхӗ пуҫланнӑ та ӗнтӗ. Турӑ Патшалӑхӗ – Иисус Христос, Шыва кӗртекен Иоанн (Шыва кӗртекен Иоанн сӑмаха пӑхӑр), апостолсем ӳкӗтлесе вӗрентнин тӗп теми.

Турӑ Путекки – Иоанн пӗлтернӗ Ырӑ Хыпарта Иисус Христос Хуҫамӑра ҫапла каланӑ. Ку ят Иисуса этемлӗхӗн ҫылӑхӗсемшӗн Турра парнелӗхе кӳнине кӑтартса парать. Тата ҫакна каламалла: Авалхи Халал саманинче ытларах чухне сурӑх е качака путеккисене Турра парнелӗхе кӳнӗ. Пӗррехинче, ҫӗрле, Турӑ Египет ҫыннисен малтан ҫуралнӑ ачисене пурне те пӗтернӗ, еврей ҫемйисене вара пӳрт алӑкӗн суллисене путек юнӗпе сӗрсе тухма хушнӑ. Ҫапла Турӑ Египет ҫыннисене тавӑру янӑ чухне еврей кил-ҫурчӗсене кӗмен, юнашар иртсе кайнӑ. Ҫавӑн хыҫҫӑн тин фараон еврейсене Египет тыткӑнӗнчен хӑтарма килӗшнӗ.

Турӑ Суйласа илни – Христос сӑмаха пӑхӑр.

Турӑ Сывлӑшӗ, Святой Сывлӑш – (вырӑсла: Дух Божий/Святой) Туррӑн мӗн пур пахалӑхӗсем: пурне те пӗлни, пур ҫӗрте те пулни, вилӗмсӗрлӗх, аслӑран та аслӑ хӑватлӑх – Турӑ Сывлӑшӗн те пур. Святой Сывлӑш Иисус Христоса ӗненекенсем ҫине анать, суйласа илнисене вара пророк пултарулӑхне, хӑват тӑвас пултарулӑха т. ыт. те парать. Турӑ Сывлӑшӗ ҫинчен вӗрентни Иисус Христос сӑмахӗсенче тата пророксемпе апостолсем каланисенче пур.

Турӑ Ҫурчӗ – Израилӗн тӗп хулинче Иерусалимра пулнӑ. Турра пуҫҫапмашкӑн тата Ӑна парне кӳмешкӗн кунта пӗтӗм тӗнчери еврейсем пырсах тӑнӑ. Христос Ҫураличченхи X ӗмӗрте Соломон лартнӑ Турӑ Ҫурчӗ Моисей вӑхӑтӗнчененех пыракан Кӗлӗ чатӑрне ылмаштарнӑ. Кӗлӗ чатӑрӗнчи пекех, Турӑ Ҫуртӗнче Тасаран таса текен шалти пӳлӗм пулнӑ, унта пил-хушу арчи упраннӑ. Турра ятарлӑ кӗлӗ тума ҫав пӳлӗме ҫулталӑкра пӗр хут аслӑ священникӑн кӑна кӗме юранӑ. 70-мӗш ҫулта, Иисус Христос Хуҫамӑр малтан каласа хунӑ пекех, Турӑ Ҫуртне Рим ҫарӗсем тӗппипех аркатнӑ.

Турӑ Ывӑлӗ – Христос, Этем Ывӑлӗ сӑмахсене пӑхӑр.

Урӑх халӑх ҫыннисем – Иисус Христос вӑхӑтӗнче еврей маррисене пурне те ҫапла чӗннӗ, мӗншӗн тесен вӗсем Пӗртен-пӗр Турра ӗненмен. Анчах та Ырӑ Хыпара иудей маррисем хушшинче те сарма пуҫӑнсан, вӗсем питӗ йышлӑн чӑн Турӑ енне ҫавӑрӑнсан, «урӑх халӑх ҫыннисем» тесе кӗлеткесене пуҫҫапакан халӑхсене калама пуҫланӑ.

Ӳт кастарни – Турӑ Израиль халӑхне панӑ халалӑн палли. Ҫуралнӑ хыҫҫӑн саккӑрмӗш кунне кашни арҫын ачаннех ӳтне кастарнӑ. Ӳт кастарас йӑлана чи малтан туса ирттерекенни Авраам пулнӑ: Турӑ хушнипе вӑл хӑйӗн Иаков ывӑлӗн ӳтне кастарнӑ. Израиль ҫыннисем ҫак йӑла-йӗркене пӗлмен ытти халӑх ҫыннисене хӑш-пӗр чухне йӗрӗнсе «ӳт кастарманнисем» тенӗ.

Фарисейсем – Иисус Христос вӑхӗтӗнчи еврейсен тӗн ушкӑнӗсенчен пӗри. Фарисейсем саккун йӑли-йӗркине тата ӗмӗрсем хушшинче ун ҫумне хушнӑ ытти йӗркесене питӗ ҫирӗп тытса пынӑ. Фарисейсем хӑйсене ыттисенчен уйрӑм ҫынсем тесе шутланӑ, хӑйсем Турра чунтан парӑннине ҫын умӗнче кӑтартма тӑрӑшнӑ.

Халал – Библире Турӑ ҫынсемпе тунӑ килӗшӗве ҫапла каланӑ. Синай тӑвӗ ҫинче Турӑ Моисей урлӑ пӗтӗм еврей халӑхне халал панӑ. Турӑ еврейсене пил пама, мӗн пур тӑшмансенчен упрама сӑмах панӑ. Ҫав хушӑрах еврейсен те Ӑна чунтан парӑнмалла, саккунра (Саккун сӑмаха пӑхӑр) ҫырнӑ Унӑн ирӗкне пурнӑҫласа пурӑнмалла пулнӑ. Ҫакӑн ҫинчен Авалхи Халал кӗнекисенче – Библин малтанхи пайӗнче – каласа панӑ. Малтанхи кивӗ, авалхи халал ҫӗнӗ халалпа ылмашнӑ. Ҫак Халала Иисус Христос Хӑйӗн Юнӗпе тата вилӗмрен чӗрӗлсе тӑнипе ҫирӗплетнӗ. Халӗ ӗнтӗ Христоса ӗненсе Вӑл вӗрентнӗ пек пурӑнакансем пурте, кирек епле халӑх ҫынни пулсассӑн та, Турӑ халӑхӗ пулса тӑраҫҫӗ. Ҫакӑн ҫинчен Ҫӗнӗ Халал кӗнекисенче – Библин иккӗмӗш пайӗнче – каласа панӑ.

Христос – грекларан куҫарсан «Ҫу сӗрсе палӑртни», урӑхла каласан «Турӑ Суйласа илни» тени пулать. Ҫакӑ авалхи йӑла-йӗркепе – священника е патшана лартнӑ чухне вӗсен пуҫне олив ҫӑвӗ сӗрессипе – ҫыхӑннӑ. Ку ӗнтӗ ҫу сӗрсе палӑртнӑ ҫынсем хӑйсен тивӗҫне туса пыма Турӑ Сывлӑшӗн ырӑлӑхне илнине пӗлтернӗ. Турӑ ӗлӗк-авалах пророкӗсем урлӑ еврей халӑхне Хӑй Суйласа илнине яма сӑмах панӑ. Вӑл вара Израиле тӑшмансенчен хӑтарӗ, ӑна малтанхи аслӑлӑхне тавӑрса парӗ тата ӗмӗр-ӗмӗр тӗнче Патши пулӗ тесе шантарнӑ. Турӑ Суйласа илни – Иисус Христос Хуҫамӑр. Вӑл ҫӗр ҫине килсе пӗтӗм этемлӗхе ҫылӑхпа вилӗм тыткӑнӗнчен хӑтарнӑ.

Хуҫа, Хуҫамӑр – аслӑрах ҫынсене (вӗрентекене, пуҫлӑха тата ыттисене) хисеплесе чӗнни. Еврейсен йӑлипе Турӑ ятне сасӑпа калама юраман, ҫавӑнпа та Ҫырнине вуланӑ чухне вӗсем сӗм авалтан Турӑ ятне калас вырӑнне Хуҫа, Хуҫамӑр тенӗ. Ҫӗнӗ Халалра Иисус Христоса чылай чухне ҫак сӑмахпа хисеплесе чӗннӗ, ҫапла майпа Вӑл Турӑ Суйласа илни пулнине палӑртнӑ.

Чиркӳ – ку сӑмахпа Ҫӗнӗ Халалра икӗ пӗлтерӗшпе усӑ курнӑ: 1) пӗр-пӗр вырӑнта пурӑнакан, Иисус Христоса ӗненекен ҫынсен пухӑвӗ, ушкӑнӗ; 2) пӗтӗм тӗнчери христиансем. Хальхи вӑхӑтра «чиркӳ» тесе ӗненекенсем пӗрле кӗлтума, пуҫҫапма пухӑнакан Турӑ ҫуртне те калаҫҫӗ.

Шӑмат кун – еврейсен кун шучӗпе эрнери ҫиччӗмӗш, юлашки кун. Ҫак куна Турра халалланӑ, шӑмат кун нимӗнле ӗҫ те тума юраман, шӑмат кун йӑли-йӗркине пӑснӑшӑн ҫынна вӗлернӗ.

Шыва кӗртекен Иоанн – Захария священникпа унӑн Елисавета арӑмӗн ывӑлӗ. Турӑ сӑмах парса шантарнипе ятарлӑ ӗҫ тумашкӑн ҫуралнӑ: Ҫӑлакан килнӗ ҫӗре унӑн халӑха хатӗрлемелле пулнӑ. Иордан юхан шывӗн таврашӗнче вӗрентсе, Иоанн халӑха ӳкӗнмешкӗн чӗннӗ, ӳкӗннине палӑртмашкӑн шыва кӗме ӳкӗтленӗ. Иоанн патӗнче шыва кӗрсе Иисус Хуҫамӑр шыва кӗрес (Шыва/тӗне кӗни сӑмаха пӑхӑр) йӑлана сӑваплатнӑ.

Шыва/тӗне кӗни – тӗн йӑли-йӗркисенчен чи пысӑк пӗлтерӗшли. Ку йӑлана тунӑ чухне шыва кӗртеҫҫӗ, ҫакӑ ҫынна ӗненекенсен ушкӑнне кӗртнине пӗлтерет. Ҫӗнӗ Халалра тӗне кӗртнин икӗ тӗсӗ ҫинчен каланӑ. Иоанн (Шыва кӗртекен Иоанн сӑмаха пӑхӑр) шыва кӗртни ҫылӑхран ӳкӗннине, хӑвӑн пурӑнӑҫна Турӑ аллине панине пӗлтернӗ. Иисус Христос Хуҫамӑр вилнӗ тата вилӗмрен чӗрӗлсе тӑнӑ хыҫҫӑн шыва кӗни тата пысӑкрах пӗлтерӗшлӗ пулса тӑнӑ: ҫын малтанхи «эпӗ» тенине пӑрахӑҫлать те, Христоспа пӗрлӗхлӗ пулса, ҫӗнӗ пурӑнӑҫшӑн чӗрӗлет. Ҫав ҫыннӑн ҫылӑхӗсем каҫарӑнаҫҫӗ, вӑл Святой Сывлӑш парнине илет.

Ытарлӑх – шухӑша ытарлӑн, сӑнарлӑн каласа пани. Ӳкӗтлесе вӗрентнӗ чухне Иисус Христос ытарлӑхсемпе тӑтӑшах усӑ курнӑ.

Этем Ывӑлӗ – чи малтанах ҫак сӑмах ҫаврӑнӑшӗ еврейла «этем» тенине кӑна пӗлтернӗ. Даниил пророк «Этем Ывӑлӗ» тесе Турӑ Суйласа илнине каланӑ. Вӑл килӗ те Израилӗн малтанхи аслӑлӑхне ҫӗнӗрен чӗртсе тӑратӗ тенӗ (Христос сӑмаха пӑхӑр). Пурте кӗтекен Турӑ Суйласа илни – Иисус – ҫӗр ҫине килсен Хӑйне тӑтӑшах «Этем Ывӑлӗ» тенӗ.

Географи Карттисемпе…

ГЕОГРАФИ КАРТТИСЕМПЕ БИБЛИРИ ВЫРӐНСЕН СӐН ӲКЕРЧӖКӖСЕМ

Ҫӗнӗ Килӗшӳри…

ҪӖНӖ КИЛӖШӲРИ СӐМАХСЕНЕ ӐНЛАНТАРНИ

Table of Contents

Ҫӗнӗ Халал

Ум Сӑмах

Коринфсем Патне 1-мӗш

- 1-мӗш сыпӑк
- 2-мӗш сыпӑк
- 3-мӗш сыпӑк
- 4-мӗш сыпӑк
- 5-мӗш сыпӑк
- 6-мӗш сыпӑк
- 7-мӗш сыпӑк
- 8-мӗш сыпӑк
- 9-мӗш сыпӑк
- 10-мӗш сыпӑк
- 11-мӗш сыпӑк
- 12-мӗш сыпӑк
- 13-мӗш сыпӑк
- 14-мӗш сыпӑк
- 15-мӗш сыпӑк
- 16-мӗш сыпӑк

Ҫӗнӗ Халалри Сӑмахсене Ӑнлантарни

Аарон
Авель
Авраам
Адам
Аллӑмӗш кун уявӗ
Аминь
Ангел
Апостол
Ареопаг
Ассарий
Вавилон
Валаам
Вӑхӑт шучӗ
Веельзевул
Вун иккӗшӗ
Галилея
Гоморра
Давид
Диакон
Диаконисса
Динарий
Драхма
Ева
Евангели
Евнух
Епископ
Иаков
Иеремия
Иерусалим
Иисус Навин
Илия
Император
Иоиль
Иона
Иосиф
Ирод
Исаак
Исав
Исаия
Иссоп
Иуда
Иудейсем
Иудея
Каин
Кӗлӗ чатӑрӗ
Кодрант
Корей
Ладан
Левит
Лот
Маннӑ
Мелхиседек
Мессия
Мина
Мирӑ
Моисей
Налук пухакан
Ниневи
Ной
Осанна
Пасха
Пил-хушу
Пресвитер
Претори
Притвор
Пророк
Раав
Равви
Ревекка
Саддукейсем
Саккун
Саккун вӗрентӳҫисем
Самари
Самуил
Сарра
Сӑваплӑ, сӑвапли
Сӑваплӑ Ҫырни
Синагога
Синай
Синедрион
Смирна
Смоква
Содомпа Гоморра
Соломон
Статир
Ҫӑлакан
Ҫӗрпӳ, пинпӳ
Ҫӳлти Патшалӑх
Ҫылӑх
Талант
Тупӑклӑх
Турӑ Патшалӑхӗ
Турӑ Путекки
Турӑ Суйласа илни
Турӑ Сывлӑшӗ, Святой Сывлӑш
Турӑ Ҫурчӗ
Турӑ Ывӑлӗ
Урӑх халӑх ҫыннисем
Ӳт кастарни
Фарисейсем
Халал
Христос
Хуҫа, Хуҫамӑр
Чиркӳ
Шӑмат кун
Шыва кӗртекен Иоанн
Шыва/тӗне кӗни
Ытарлӑх
Этем Ывӑлӗ
Географи Карттисемпе…
Ҫӗнӗ Килӗшӳри…